From 72f496c2b3f7674256836fd699a90986c1a06da9 Mon Sep 17 00:00:00 2001
From: Karl Berry <karl@freefriends.org>
Date: Fri, 20 Mar 2020 18:10:23 +0000
Subject: tl guide polish translation from zofia, with adjustments for html in
 utf-8

git-svn-id: svn://tug.org/texlive/trunk@54425 c570f23f-e606-0410-a88d-b1316a301751
---
 .../doc/texlive/texlive-pl/texlive-pl.tex          | 928 ++++++++++-----------
 1 file changed, 442 insertions(+), 486 deletions(-)

(limited to 'Master/texmf-dist/doc/texlive/texlive-pl/texlive-pl.tex')

diff --git a/Master/texmf-dist/doc/texlive/texlive-pl/texlive-pl.tex b/Master/texmf-dist/doc/texlive/texlive-pl/texlive-pl.tex
index 5f24c5b93d4..064f2531d3a 100644
--- a/Master/texmf-dist/doc/texlive/texlive-pl/texlive-pl.tex
+++ b/Master/texmf-dist/doc/texlive/texlive-pl/texlive-pl.tex
@@ -1,4 +1,4 @@
-% $Id: texlive-pl.tex, 2019/   4/9
+% $Id: texlive-pl.tex, 2020/    
 
 % Rewritten in utf8 -- Z. Walczak 2019
 % iso8859-2 --  not valid anymore
@@ -38,17 +38,24 @@
 \hyphenation{tex-basic la-tex pdf-tex}
 %% -----
 %%\usepackage{hyperref}
+\ifx \HCode\UnDef
+% running TeX:
+\usepackage[breaklinks,colorlinks,linkcolor=hypercolor,citecolor=hypercolor,urlcolor=hypercolor,filecolor=hypercolor,bookmarksopen,hyperindex]{hyperref}
+\else
+% running tex4ht:
+\RequirePackage[tex4ht]{hyperref}  \hyperlinkfileprefix{}
+\fi
 
 \title{%
- {\huge \textit{Przewodnik \protect\TL{} 2019}}
+ {\huge \textit{Przewodnik \protect\TL{} 2020}}
 }
 
 \author{Redakcja: Karl Berry\\[2mm]
  tłumaczenie: Zofia Walczak\\[3mm]
-        \url{http://tug.org/texlive/}
+        \url{https://tug.org/texlive/}
 }
 
-\date{Kwiecień 2019}
+\date{Marzec 2020}
 \begin{document}
 \maketitle
 
@@ -63,7 +70,7 @@
 \subsection{\protect\TeX\protect\ Live i \protect\TeX\protect\ Collection}
 Ten dokument  opisuje oprogramowanie \TL{} --
 dystrybucję \TeX-a wraz z~programami pomocniczymi, dostępną dla \GNU/Linux,
-różnych wersji Unix,    Mac\,OS\,X   %sprawdzić dlaczego nie działa!!!!
+różnych wersji Unix,    \MacOSX   %sprawdzić dlaczego nie działa!!!!
 oraz Windows. 
 
 \TL{} można ściągnąć z~sieci bądź otrzymać na płytce \DVD \TK{}, którą otrzymują członkowie odpowiedniej Grupy Użytkowników Systemu \TeX{}.
@@ -76,7 +83,7 @@ W~tym dokumencie omówimy głównie samą dystrybucję \TL.
  i~wielu innych,  bogaty zestaw pakietów makr o~wielorakim
 zastosowaniu,   fontów i~dokumentacji w~różnych językach, a~także  wsparcie składu
 publikacji w~wielu językach świata.
- 
+% \end{document}
 
 Lista najważniejszych zmian w~tej edycji \TL{}
 znajduje się w~części~\ref{sec:tlcurrent}, na str.~\pageref{sec:tlcurrent}.
@@ -93,23 +100,23 @@ np. w~artykule {\it Przewodnik po systemie \TeX\/}:
 \label{sec:os_support}
 
 \TL{} zawiera oprogramowanie dla wielu platform uniksowych,
-w~tym \GNU/Linux, Mac\,OS\,X
+w~tym \GNU/Linux, \MacOSX
  i~Cyg\-win. Załączone pliki źródłowe pozwalają też 
 na jego instalację na platformach innych systemów operacyjnych i~kompilację
 samych programów.
 
 Spośród systemów Windows obsługiwane jest Windows~7 i~wersje
 późniejsze. W~Windows Vista  również powinien 
-zadziałać ale  w~systemach Windows XP i~wcześniejszych \TL{} nie może już być instalowany.  Nie ma osobnego oprogramowania  dla 64-bitowych  wersji Windows,  programy 32-bitowe działają w~obu wersjach  równie sprawnie.
+zadziałać, ale \TL{} nie może już być instalowany w~systemach Windows XP i~wcześniejszych.  Nie ma osobnego oprogramowania  dla 64-bitowych  wersji Windows,  programy 32-bitowe działają w~obu wersjach  równie sprawnie.
 
 W części \ref{sec:tl-coll-dists} omówiono alternatywne dystrybucje,
-przeznaczone dla Windows oraz Mac\,OS\,X.
+przeznaczone dla Windows oraz \MacOSX.
 
 \subsection{Podstawy instalacji \protect\TL{}}
 \label{sec:basic}
 
 \TL{} można zainstalować z~płytki \DVD{} lub internetu
-(\url{http://tug.org/texlive/acquire.html}). Program instalacyjny
+(\url{httpss://tug.org/texlive/acquire.html}). Program instalacyjny
 jest niewielki i~pozwala pobrać z sieci wszystkie potrzebne pakiety.
 Jest to wygodne, zwłaszcza gdy potrzebujemy jedynie części oprogramowania
 \TL\ i~nie chcemy pobierać niepotrzebnie obrazu całej płytki instalacyjnej.
@@ -122,8 +129,8 @@ tego dokumentu (str.~\pageref{sec:install}), poniżej zaś informacja w skrócie
 
 \begin{itemize*}
  \item Program instalacyjny \filename{install-tl} może działać w~trybach: graficznym (,,gui mode'')    z~parametrem \code{-gui}  
-(domyślnym dla Windows i Mac\,OS\,X), tekstowym z~parametrem \code{-gui=text} (domyślnym dla wszystkich innych). % i~graficznym trybie ,,expert'' (parametr \code{-gui=perltk}).  
-Dla systemów Unix-o podobnych poprzednie \code{perltk} i tryb ,,wizard" są nadal dostępne o~ile zainstalowany jest Perl/Tk. Dla Windows należy  jeszcze przeczytać informacje w części \ref{sec:wininst}.%.
+(domyślnym dla Windows i \MacOSX), tekstowym z~parametrem \code{-gui=text} (domyślnym dla wszystkich innych). % i~graficznym trybie ,,expert'' (parametr \code{-gui=perltk}).  
+Dla systemów Unix  poprzedni \code{Perl/Tk} i tryb ,,wizard" są nadal dostępne o~ile zainstalowany jest Perl/Tk. Dla Windows należy  jeszcze przeczytać informacje w części \ref{sec:wininst}.%.
 
 \item Jednym z~instalowanych programów jest \prog{tlmgr} (menedżer \TL{}),
 który  można uruchomić zarówno w~trybie tekstowym jak i~graficznym. Pozwala
@@ -141,8 +148,8 @@ Zgodnie z~naszą najlepszą wiedzą, główne programy \TeX-owe są
 staranności, inne programy wspierające, zawarte w~\TeX\ Live, nie
 zawsze osiągają ten sam poziom. Jak zawsze, należy być 
 ostrożnym przy uruchamianiu programów z~danymi pochodzącymi
-z~niepewnych źródeł. Dla uzyskania najwyższego stopnia
-bezpieczeństwa zalecamy stosowania podczas pracy nowych podfolderów.
+z~niepewnych źródeł. Dla zwiększenia stopnia
+bezpieczeństwa zalecamy stosowanie podczas pracy nowych podfolderów.
 
 Konieczność zachowania staranności jest szczególnie ważna w systemie
 Windows, ponieważ niezależnie od zawartości ścieżki przeszukiwania
@@ -159,7 +166,16 @@ I~na koniec: \TeX\ (oraz towarzyszące mu programy) mogą, przy przetwarzaniu
 dokumentów, tworzyć pliki. Własność ta jest na wiele różnych sposobów podatna
 na nadużycia. Także w~tych przypadkach, przetwarzanie nieznanych dokumentów
 w~nowych podfolderach jest najlepszym znanym sposobem zabezpieczenia.
-%\end{document}
+%tutaj jest dodany cały akapit
+
+Another aspect of security is ensuring that downloaded material has not
+been changed from what was created. The \prog{tlmgr} program
+(section~\ref{sec:tlmgr}) will automatically perform cryptographic
+verification on downloads if the \prog{gpg} (GNU Privacy Guard) program
+is available. It is not distributed as part of \TL, but see
+\url{https://texlive.info/tlgpg/} for information about \prog{gpg} if
+need be.
+%xxxx
 \subsection{Dostępna pomoc}
 \label{sec:help}
 
@@ -170,61 +186,62 @@ respondenci to wolontariusze, wśród których mogą się znaleźć mniej lub
 bardziej doświadczeni użytkownicy.
 (Jeśli preferujemy komercyjne wsparcie techniczne, to możemy zamiast
 \TL{} zakupić system u~jednego z~dostawców, których listę można znaleźć
-pod adresem\newline \url{http://tug.org/interest.html#vendors}.)
+pod adresem\newline \url{httpss://tug.org/interest.html#vendors}.)
 
 Oto lista źródeł pomocy, w~kolejności przez nas rekomendowanej:
 \begin{description}
-\item [Start] Jeśli właśnie zaczynasz używać \TeX-a, krótkie wprowadzenie do systemu znajdziesz na stronie \url{http://tug.org/begin.html}.
+\item [Start] Jeśli właśnie zaczynasz używać \TeX-a, krótkie wprowadzenie do systemu znajdziesz na stronie \url{https://tug.org/begin.html}.
 \item [\TeX{} FAQ] \TeX-owy FAQ jest obszernym zbiorem
 odpowiedzi na wiele pytań, od najprostszych do najbardziej
 zaawansowanych. Na \TL{} znajdziesz go w~katalogu 
 \OnCD{texmf-dist/doc/generic/FAQ-en/},
-a~w~sieci znajdziesz go tu: \url{http://www.tex.ac.uk/faq}. Proponujemy
+a~w~sieci znajdziesz go tu: \url{https://texfaq.org}. Proponujemy
  najpierw zajrzeć właśnie tam.  Serwis {FAQ} uruchomiono też
-w~języku polskim: \url{http://www.gust.org.pl/faq}.
+w~języku polskim: \url{https://www.gust.org.pl/faq}.
+
 
 \item [\TeX{} Catalogue] Jeśli poszukujemy konkretnego pakietu, fontu,
 programu itp., to polecamy \TeX{} Catalogue. Jest to obszerne zestawienie
 wszelkich pakietów dotyczących \TeX-a. Patrz:
  %\OnCD{texmf-dist/doc/english/catalogue} lub 
- %\url{http://mirror.ctan.org/help/Catalogue/}.
- \url{http://ctan.org/pkg/catalogue/}.
+ %\url{httpss://mirror.ctan.org/help/Catalogue/}.
+ \url{https://ctan.org/pkg/catalogue/}.
 
-\item [\TeX{} Web Resources] Strona \url{http://tug.org/interest.html}
+\item [\TeX{} Web Resources] Strona \url{https://tug.org/interest.html}
 zawiera wiele odsyłaczy, w~szczególności do książek, podręczników
 i~artykułów poświęconych wszelkim aspektom pracy z~systemem \TeX.
 
 \item [Archiwa pomocy] Główne fora wsparcia użytkowników \TeX-a to dla \LaTeX-a 
-\url{http://latex-community.org/},     %gdzie można zadać pytanie lub poszukać na nie odpowiedzi 
- \url{http://tex.stackexchange.com} (strona typu pytanie-odpowiedź), grupa dyskusyjna Usenet \url{news:comp.text.tex}, czy
+\url{https://latex.org/},     %gdzie można zadać pytanie lub poszukać na nie odpowiedzi 
+ \url{https://tex.stackexchange.com} (strona typu pytanie-odpowiedź), grupa dyskusyjna Usenet \url{news:comp.text.tex}, czy
 lista dyskusyjna \email{texhax@tug.org}.
 
 %Pomocy w rozwiązaniu tex-owego problemu możemy szukać na stronach % użytkowników \TeX-a  
-%\url{http://latex-community.org/},    \url{http://tex.stackexchange.com},
+%\url{httpss://latex-community.org/},    \url{httpss://tex.stackexchange.com},
 %  grupy   Usenet \url{news:comp.text.tex} czy  liście dyskusyjnej \email{texhax@tug.org}
 
 Archiwa ostatnich dwóch list dyskusyjnych,
 zawierające  pytania i odpowiedzi zbierane przez wiele lat znajdziemy po adresem:
-\url{http://groups.google.com/group/comp.text.tex/topics} oraz
-\url{http://tug.org/mail-archives/texhax}. Nie zaszkodzi też 
-skorzystać z~wyszukiwarki, np. \url{http://www.google.com}.
+\url{https://groups.google.com/group/comp.text.tex/topics} oraz
+\url{https://tug.org/mail-archives/texhax}. Nie zaszkodzi też 
+skorzystać z~wyszukiwarki, np. \url{https://www.google.com}.
 
 \item [Wysyłanie pytań] Jeśli   nie znajdziemy rozwiązania problemu wśród tematów poruszanych na listach dyskusyjnych,
-możemy, poprzez ich strony internetowe, wysłać swoje pytanie do \url{http://latex-community.org/}  i~\url{http://tex.stackexchange.com/},
+możemy, poprzez ich strony internetowe, wysłać swoje pytanie do \url{https://latex-community.org/}  i~\url{https://tex.stackexchange.com/},
 do \dirname{comp.text.tex} poprzez Google,
   bądź pisząc list na adres \email{texhax@tug.org}.
   
 Przed wysłaniem zapytania \emph{należy} zapoznać się z~poradami dotyczącymi sposobu
 formułowania pytań, zawartymi w~FAQ:
-\url{http://www.tex.ac.uk/cgi-bin/texfaq2html?label=askquestion}. Zastosowanie się do tych zasad zwiększy szanse na otrzymanie użytecznej odpowiedzi.
+\url{https://texfaq.org/FAQ}. Zastosowanie się do tych zasad zwiększy szanse na otrzymanie użytecznej odpowiedzi.
 
 %Warto wspomnie� stron� \LaTeX{} Community
-%(\url{http://www.latex-community.org/}), forum 
-%\url{http://www.latex-community.org/forum/} oraz
-%\TeX\ StackExchange (\url{http://tex.stackexchange.com/}). 
+%(\url{httpss://www.latex-community.org/}), forum 
+%\url{httpss://www.latex-community.org/forum/} oraz
+%\TeX\ StackExchange (\url{httpss://tex.stackexchange.com/}). 
 Polscy użytkownicy mają do dyspozycji listę dyskusyjną GUST (polskiej Grupy 
 Użytkowników Systemu \TeX); informacje o niej
-znajdziemy na stronie \url{http://www.gust.org.pl}.
+znajdziemy na stronie \url{https://www.gust.org.pl}.
 
 \item [Wsparcie ze strony społeczności \TL{}] Zauważony błąd, sugestie i~komentarze dotyczące dystrybucji \TL{}, instalacji 
 lub dokumentacji możemy zgłosić na listę dyskusyjną \email{tex-live@tug.org}. Jeśli pytanie dotyczy użycia konkretnego programu 
@@ -257,23 +274,25 @@ Płytka \TK{} \DVD{} zawiera:
 
 \item [\TL] to kompletny system \TeX, który pozwala na instalację na 
 twardym dysku lub przygotowanie przenośnej instalacji np. na pendrivie, 
-strona domowa projektu: \url{http://tug.org/texlive/};
+strona domowa projektu: \url{https://tug.org/texlive/};
 
-\item [Mac\TeX] dla systemu Mac\,OS\,X; posiada własny program instalacyjny
+\item [Mac\TeX] dla systemu \MacOSX; posiada własny program instalacyjny
 i~dodatkowe programy dla tego systemu, strona domowa projektu:
-\url{http://tug.org/mactex/};  
+\url{https://tug.org/mactex/};  
+
+%Przetłumaczyć
 %\item [Mac\TeX] for \MacOSX\ (currently named macOS by Apple, but we
 %continue to use the older name in this document), this adds a native
 %\MacOSX\ installer and other Mac applications to \TL{}. Home page:
-%\url{http://tug.org/mactex/}.
+%\url{https://tug.org/mactex/}.
 
 \item [pro\TeX{}t] to, oparta na  \MIKTEX-u dystrybucja dla Windows, 
 rozszerzona o~dodatkowe narzędzia; całkowicie niezależna od \TL.
 \ProTeXt\ posiada własny, łatwy w~obsłudze program instalacyjny,
- strona domowa projektu: \url{http://tug.org/protext}; 
+ strona domowa projektu: \url{https://tug.org/protext}; 
 
 \item [CTAN] to zrzut zawartości archiwów \CTAN{};
-(\url{http://www.ctan.org}).
+(\url{https://www.ctan.org}).
 
 \end{description}
 %\end{document}
@@ -290,7 +309,7 @@ Poniżej wymieniono ważniejsze podkatalogi głównego katalogu \emph{instalacji
 w~katalogu głównym, ale w~katalogu \dirname{texlive}, którego struktura nieco
 się różni; poniżej traktujemy katalog \dirname{texlive} jako katalog główny
 we wszystkich odniesieniach do instalacji \TL).
- 
+ %% tu są zmiany
 
 \begin{ttdescription}
 \item[bin] Skompilowane programy \TeX-owe i~pomocnicze, zorganizowane 
@@ -312,11 +331,11 @@ w kilku językach, w formacie \HTML{} i~zwykłym tekstowym.
   dołączono szybki i~wygodny program do podglądu plików postscriptowych i~PDF
   -- PS\_View dla Windows.
 \end{ttdescription}
- 
-Oprócz podkatalogów wymienionych powyżej katalog główny zawiera skrypty
-instalacyjne oraz plik
-  \filename{README}  w~kilku językach (również polskim).
-  
+ %% tego nie ma
+%Oprócz podkatalogów wymienionych powyżej katalog główny zawiera skrypty
+%instalacyjne oraz plik
+%  \filename{README}  w~kilku językach (również polskim).
+  %%
 Do znalezienia dokumentacji mogą się przydać na przykład dowiązania zawarte 
 w~pliku \OnCD{doc.html}. Dokumentacje niemal wszystkiego (pakietów makr,
 formatów, fontów, programów, przewodników man i info, często także w~formacie
@@ -334,12 +353,13 @@ w~podkatalogach \dirname{texmf-dist/doc/texlive}:
 \item{angielski:} \OnCD{texmf-dist/doc/texlive/texlive-en}
 \item{francuski:} \OnCD{texmf-dist/doc/texlive/texlive-fr}
 \item{włoski:} \OnCD{texmf-dist/doc/texlive/texlive-it}
+\item{japoński:} \OnCD{texmf-dist/doc/texlive/texlive-ja}
 \item{polski:} \OnCD{texmf-dist/doc/texlive/texlive-pl}
 \item{rosyjski:} \OnCD{texmf-dist/doc/texlive/texlive-ru}
 \item{serbski:} \OnCD{texmf-dist/doc/texlive/texlive-sr}
 \item{uproszczony chiński:} \OnCD{texmf-dist/doc/texlive/texlive-zh-cn}
 \end{itemize*}
-  
+  %%%%%%%%% 284
 \subsection{Predefiniowane drzewa katalogów texmf}
 \label{sec:texmftrees}
 
@@ -351,13 +371,13 @@ przypisane do konkretnych zmiennych.
 
 Wszystkie drzewa katalogów, włącznie z prywatnymi katalogami użytkownika,
 powinny mieć strukturę zgodną z zaleceniami \TeX\
-Directory Structure (\TDS, \url{http://tug.org/tds}), konsekwentnie wraz
+Directory Structure (\TDS, \url{https://tug.org/tds}), konsekwentnie wraz
 z~odpowiednimi podkatalogami. W~przeciwnym wypadku potrzebne pliki mogą nie 
 zostać odnalezione. W~części \ref{sec:local-personal-macros} 
 (str.~\pageref{sec:local-personal-macros}) będzie to omówione dokładniej.
 Porządek na liście jest odwrotny do tego, w~jakim drzewa są przeszukiwane, to
 znaczy, drzewa umieszczone na liście później przesłaniają wcześniejsze.
-
+%% poniżej są różnice
 \begin{ttdescription}
 \item [TEXMFDIST] Drzewo katalogów zawierające niemal wszystkie pliki
  dystrybucji: pliki konfiguracyjne, pakiety makr, fontów, pomocnicze skrypty, dokumentacje itp.
@@ -378,10 +398,10 @@ znaczy, drzewa umieszczone na liście później przesłaniają wcześniejsze.
  użytkownika. Rozwinięcie tej zmiennej zależy domyślnie od wartości przypisanej
  zmiennej systemowej \verb+$HOME+ (w~Windows \verb+%USERPROFILE%+).
 \item [TEXMFVAR] Lokalne drzewo katalogów wykorzystywane przez \verb+texconfig+,
- \verb+updmap+ i~\verb+fmtutil+ do przechowywania wygenerowanych plików
+ \verb+updmap-user+ i~\verb+fmtutil-use+ do przechowywania wygenerowanych plików
  formatów i~map fontowych (domyślnie w~ramach \envname{TEXMFHOME}).
 \item [TEXMFCONFIG] Lokalne drzewo katalogów wykorzystywane przez narzędzia
- \verb+texconfig+, \verb+updmap+ oraz \verb+fmtutil+ do przechowywania
+ \verb+texconfig+, \verb+updmap-sys+ oraz \verb+fmtutil-sys+ do przechowywania
  danych konfiguracyjnych (domyślnie w~ramach \envname{TEXMFHOME}).
 \item [TEXMFCACHE] Drzewa katalogów wykorzystywane przez \ConTeXt\
   MkIV oraz Lua\LaTeX\ do przechowywania buforowanych danych
@@ -395,14 +415,14 @@ Oto domyślny układ katalogów:
 \begin{description}
   \item[ogólnosystemowy katalog instalacji] może zawierać kilka wydań \TL{}:
   \begin{ttdescription}
-    \item[2018] poprzednie wydanie
-    \item[2019] wydanie aktualne
+    \item[2019] poprzednie wydanie
+    \item[2020] wydanie aktualne
     \begin{ttdescription}
       \item [bin] ~
       \begin{ttdescription}
-        \item [i386-linux] \ \ \ \ \ programy dla \GNU/Linux (32 bit)
+        \item [i386-linux] \ \ \ \ \ programy dla \GNU/Linux (32-bit)
         \item [...]
-        \item [x86\_64-darwin]  programy dla Mac\,OS\,X
+        \item [x86\_64-darwin]  programy dla \MacOSX
         \item [x86\_64-linux] programy dla \GNU/Linux  (64-bit)
         \item [win32] \ \ \quad \ \ \qquad  programy dla Windows
       \end{ttdescription}
@@ -416,9 +436,9 @@ Oto domyślny układ katalogów:
   \item[katalog domowy użytkownika] (\texttt{\$HOME} lub
       \texttt{\%USERPROFILE\%})
     \begin{ttdescription}
-      \item[.texlive2018] prywatne pliki konfiguracyjne 
-        poprzedniego wydania
       \item[.texlive2019] prywatne pliki konfiguracyjne 
+        poprzedniego wydania
+      \item[.texlive2020] prywatne pliki konfiguracyjne 
          bieżącego wydania
       \begin{ttdescription}
         \item [texmf-var\  \ \ ] \envname{TEXMFVAR}, \envname{TEXMFCACHE}
@@ -446,24 +466,24 @@ kilka wersji rozszerzonych standardowego \TeX-a (tzw. ,,silników'' \TeX-a):
 
 \item [pdf\TeX] Program zawierający silnik \eTeX{} i dalsze
 rozszerzenia, który umożliwia tworzenie plików zarówno w~formacie PDF, jak 
-i~\dvi{}. Jest on domyślnym programem dla większości formatów np. \prog{etex}, \prog{latex}, \prog{pdflatex} (oprócz plain \TeX).  
-Więcej o programie na \url{http://www.pdftex.org/}. Podręczniki znajdziemy w~katalogu 
-\OnCD{texmf-dist/doc/pdftex/manual/pdftex-a.pdf}, zaś przykłady wykorzystania niektórych jego funkcji w~pliku \OnCD{texmf-dist/doc/pdftex/manual/samplepdf/samplepdf.tex}.
-
+i~\dvi{}. Jest on domyślnym programem dla większości formatów np. \prog{etex}, \prog{latex}, \prog{pdflatex}.% (oprócz plain \TeX).  %poniżej drobna zmiana
+Więcej o programie na \url{https://www.pdftex.org/}. Podręczniki znajdziemy w~katalogu 
+\OnCD{texmf-dist/doc/pdftex/manual/pdftex-a.pdf}, zaś przykłady wykorzystania niektórych jego funkcji w~pliku \OnCD{texmf-dist/doc/pdftex/samplepdftex/samplepdf.tex}.
+% tutaj też
 \item [Lua\TeX] Docelowo następca pdf\TeX-a, z~którym ma być, aczkolwiek
 niecałkowicie, zgodny wstecz.
 Powinien także zastąpić Aleph (patrz niżej ), choć nie zakłada się
-tu technicznej kompatybilności. Dołączony
-interpreter Lua (patrz strona domowa \url{http://www.lua.org/})
+tu doskonałej kompatybilności. Dołączony
+interpreter Lua (patrz strona domowa \url{https://www.lua.org/})
 pozwala na eleganckie rozwiązanie  wielu trudnych problemów \TeX-a.
 Program \filename{texlua} ma funkcjonalność samodzielnego
 interpretera Lua, co sprawia, że jest używany w~\TL{} do wielu zadań.
-Patrz \url{http://www.luatex.org/} i~w~instalacji
+Patrz \url{https://www.luatex.org/} i~w~instalacji
 \OnCD{texmf-dist/doc/luatex/base/luatex.pdf}.
 
 \item [Xe\TeX] Umożliwia pisanie tekstów w~Unicode oraz korzystanie
 z~fontów OpenType (także  tych dostępnych bezpośrednio w~systemie operacyjnym),
-przy czym stosuje biblioteki obce. Patrz \url{http://tug.org/xetex}.
+przy czym stosuje biblioteki obce. Patrz \url{https://tug.org/xetex}.
 
 \item [\OMEGA{} (Omega)] Program, który pracuje wewnętrznie ze znakami
 kodowanymi 16-bitowo (Unicode), pozwalając składać jednocześnie  
@@ -524,12 +544,12 @@ postscriptowych;
 Instalację \TL{} uruchamiamy z~płytki \TK{} \DVD{} lub po pobraniu z~sieci
 pakietu instalacyjnego i~jego rozpakowaniu.
 Dodatkowe informacje na temat różnych metod instalacji znajdziemy
-na stronie \url{http://tug.org/texlive/acquire.html}.
+na stronie \url{https://tug.org/texlive/acquire.html}.
 
 \begin{description}
 \item [Instalacja z sieci; pliki .zip lub~tar.gz:] Z~archiwum \CTAN, z~katalogu
 \dirname{systems/texlive/tlnet} 
-(\url{http://mirror.ctan.org/systems/texlive/tlnet} powinien
+(\url{https://mirror.ctan.org/systems/texlive/tlnet} powinien
 przekierować do najbliższej, aktualnej kopii \CTAN) należy pobrać plik
 \filename{install-tl.zip} (wspólny dla Unix i Windows) lub znacznie mniejszy
 \filename{install-unx.tar.gz} (tylko dla Unix). Po rozpakowaniu,
@@ -560,7 +580,7 @@ Z~archiwum \CTAN   pobrać plik jak poprzednio i~ kliknąć dwa razy. Na ekranie
 %\label{sec:tl-fonts}
 %
 %\TL{} zawiera wiele wysokiej jako�ci fontów skalowanych. Patrz:
-%\url{http://tug.org/fonts} oraz 
+%\url{https://tug.org/fonts} oraz 
 %\OnCD{texmf-dist/doc/fonts/free-math-fonts-survey}.
 
 %====
@@ -569,8 +589,8 @@ Z~archiwum \CTAN   pobrać plik jak poprzednio i~ kliknąć dwa razy. Na ekranie
 płytki należy przejść do katalogu   \dirname{texlive} \DVD{} 
 (w~Windows program instalacyjny powinien uruchomić się  automatycznie po włożeniu płytki). 
 \DVD{} otrzymamy w ramach członkostwa w~dowolnej grupie użytkowników 
-  \TeX-a (rekomendowane, w Polsce to GUST  \url{http://www.gust.org.pl}), kupić płytkę w sklepie 
-(\url{http://tug.org/store})  
+  \TeX-a (rekomendowane, w Polsce to GUST  \url{https://www.gust.org.pl}), kupić płytkę w sklepie 
+(\url{https://tug.org/store})  
  lub  wypalić  z dostępnego w sieci jej obrazu \ISO{}. Można też zamontować 
 bezpośrednio plik obrazu (w większości systemów istnieje taka możliwość). Po
 zainstalowaniu z \DVD\ lub obrazu \ISO{} można aktualizować pakiety
@@ -590,21 +610,10 @@ aktualizowana pomiędzy  corocznymi wydaniami.
 Gdy łączymy się  z~siecią poprzez serwer proxy, należy uwzględnić 
 jego ustawienia  dla programu Wget
 w~pliku \filename{~/.wgetrc} bądź poprzez modyfikację zmiennych środowiskowych 
-(patrz \url{http://www.gnu.org/software/wget/manual/html_node/Proxies.html}). 
-Do pobierania plików \TL{} zawsze
-używa programu \GNU\ Wget. Oczywiście uwaga ta jest nieistotna 
+(patrz \url{https://www.gnu.org/software/wget/manual/html_node/Proxies.html}). Można też użyć   dowolnego innego   programu do pobierania. 
+Oczywiście uwaga ta jest nieistotna 
 gdy instalujemy z \DVD\ lub obrazu płyty \ISO.
-%If you need to download through proxies, use a \filename{~/.wgetrc} file
-%or environment variables with the proxy settings for Wget
-%(\url{http://www.gnu.org/software/wget/manual/html_node/Proxies.html}),
-%or the equivalent for whatever download program you are using. This does
-%not matter if you are installing from the \DVD\ or \ISO\ image.
 
-%The following sections explain installer start-up in more detail.
-%
-%\subsubsection{Unix}
-%
-%Below, \texttt{>} denotes the shell prompt; user input is
  
 \noindent Poniżej omówiono dokładniej dalsze kroki instalacji.  
 \subsubsection{Unix}
@@ -633,22 +642,16 @@ Mając go możemy uruchomić:
 > \Ucom{perl install-tl -gui}
 \end{alltt}
 
-Dotychczasowy sposób jest też możliwy, należy jednak pamiętać, że wymaga obecności w systemie modułu \dirname{Perl::TK}, skompilowanego
-ze wsparciem dla XFT (w~systemach \GNU/Linux{} jest on z~reguły 
-dostępny, ale w~innych systemach niekoniecznie). 
+Dotychczasowe \code{wizard} i \code{perltk}/\code{expert} są nadal dostępne, należy jednak pamiętać, że wymagają one obecności w systemie modułu \dirname{Perl::TK}, skompilowanego
+ze wsparciem dla XFT W~systemach \GNU/Linux{} jest on z~reguły 
+dostępny, ale w~innych systemach niekoniecznie. 
 Kompletny wykaz dostępnych opcji otrzymamy uruchamiając:
 \begin{alltt}
 > \Ucom{perl install-tl -help}
 \end{alltt}
-%The old \code{wizard} and \code{perltk}/\code{expert} options are still
-%available. These require the \dirname{Perl::Tk} module compiled with XFT
-%support, which is generally no problem with \GNU/Linux, but often is
-%with other systems. For a complete listing of the various options:
-%\begin{alltt}
-%> \Ucom{perl install-tl -help}
-%\end{alltt}
+
  
-\textbf{Uwaga dotycząca uprawnień w Unix:} program instalacyjny 
+\textbf{O  uprawnieniach w Unix:} program instalacyjny 
 będzie respektować aktualną wartość \code{umask}.
 Jeżeli więc chcemy, aby instalacja była dostępna dla innych użytkowników, 
 musimy ustawić wartość np. \code{umask 002}. Więcej informacji na temat
@@ -667,21 +670,21 @@ wymagane dla instalatora \TL. Dodatkowe informacje -- patrz
 część~\ref{sec:cygwin}.
 
 
-\subsubsection{Mac\,OS\,X}
+\subsubsection{\MacOSX}
 \label{sec:macosx}
-
+ 
 Jak wspomniano w części \ref{sec:tl-coll-dists}, dla Mac\,OS\,X{}
-przygotowano odrębną dystrybucję Mac\TeX\ (\url{http://tug.org/mactex}).
+przygotowano odrębną dystrybucję Mac\TeX\ (\url{https://tug.org/mactex}).
 W~jej wypadku należy użyć dedykowanego programu instalacyjnego, gdyż
 zmienia on w~specyficzny sposób ustawienia systemu, w~szczególności pozwala
 na łatwe przełączanie między różnymi dystrybucjami \TeX-a dla 
-Mac\,OS\,X (Mac\TeX, Fink, MacPorts, \ldots), wykorzystując tzw. 
+\MacOSX\ (Mac\TeX, Fink, MacPorts, \ldots), wykorzystując tzw. 
 struktury danych \TeX{}Dist.
 
 Mac\TeX\ jest oparty na \TL{} i główne drzewa katalogów oraz programy są
 w~nim dokładnie takie same; dodano jedynie katalogi ze specyficznymi dla
-systemu Mac\,OS\,X\ dokumentacjami i~aplikacjami.
-%\end{document}
+systemu \MacOSX\ dokumentacjami i~aplikacjami.
+ 
 
 
 \subsubsection{Windows}\label{sec:wininst}
@@ -721,7 +724,7 @@ Wszystkie dostępne opcje wyświetlimy uruchamiając:
 
 \begin{figure}[tb]
 \begin{boxedverbatim}
-Installing TeX Live 2019 from: ...
+Installing TeX Live 2020 from: ...
 Platform: x86_64-linux => 'GNU/Linux on x86_64'
 Distribution: inst (compressed)
 Directory for temporary files: /tmp
@@ -733,11 +736,11 @@ Directory for temporary files: /tmp
  <S> set installation scheme: scheme-full
 
  <C> customizing installation collections
-     40 collections out of 41, disk space required: 5829 MB
+     40 collections out of 41, disk space required: 6536 MB
 
  <D> directories:
    TEXDIR (the main TeX directory):
-     /usr/local/texlive/2019
+     /usr/local/texlive/2020
    ...
 
  <O> options:
@@ -752,6 +755,7 @@ Actions:
  <H> help
  <Q> quit
 \end{boxedverbatim}
+\vskip-\baselineskip
 \caption{Główny ekran instalatora w~trybie tekstowym  (\GNU/Linux)}\label{fig:text-main}
 \end{figure}
 
@@ -761,7 +765,7 @@ Actions:
 \end{figure}
 
 \begin{figure}[tb]
-\tlpng{advanced-lnx}{\linewidth} %????
+\tlpng{advanced-lnx}{\linewidth}  
 \caption{Zaawansowany ekran instalatora \GUI{}  
   (\GNU/Linux)}\label{fig:advanced-lnx}
 \end{figure}
@@ -795,55 +799,25 @@ rozróżniane!). Wybraną opcję zatwierdzamy klawiszem Enter.
 Instalator w~trybie tekstowym jest na tyle prosty, by działał na
 możliwie wielu platformach, nawet wyposażonych jedynie w~podstawowe 
 biblioteki Perla.
-The text installer interface is this primitive in order to make it run
-on as many platforms as possible, even with a minimal Perl.
 
 
 \subsubsection{Instalator w trybie graficznym}
-%\subsubsection{The graphical installer}
-%\label{sec:graphical-inst}
-%
-%The default graphical installer starts out simple, with just a
-%few options; see figure~\ref{fig:basic-w32}. It can be started with
-%\begin{alltt}
-%> \Ucom{install-tl -gui}
-%\end{alltt}
-
-
+\label{sec:graphical-inst}
 
-Nowy  instalator graficzny domyślnie uruchamia się tylko z podstawowymi opcjami, patrz rys.~ref{fig:basic-w32}. Może być uruchomiony przez:
+ Instalator graficzny uruchamiamy przez 
 \begin{alltt}
 > \Ucom{install-tl -gui}
 \end{alltt}
-Przycisk ,,Advanced" (Zaawansowane) udostępnia więcej opcji instalatora, zobacz rys.~\ref{fig:advanced-lnx}.
+ Domyślnie uruchamia się tylko z podstawowymi opcjami, patrz rys.~ref{fig:basic-w32}.  
+Przycisk ,,Advanced" (Zaawansowane) daje dostęp do większości  opcji instalatora tekstowego, zobacz rys.~\ref{fig:advanced-lnx}.
 
-%Rysunek \ref{fig:gui-main} przedstawia program instalacyjny w~trybie 
-%graficznym, w~wersji rozszerzonej. W systemie Windows znajdziemy 
-%tu dodatkowe przyciski dla opcji nieistotnych w systemach Unix/Linux. 
 
-%Tryb ten uruchamiamy poleceniem:
-%\begin{alltt}
-% > \Ucom{install-tl -gui=perltk}
-%\end{alltt}
 
 \subsubsection{Starsze instalatory}
-%
-%The \texttt{perltk}/\texttt{expert} and \texttt{wizard} modes are
-%still available for systems with have Perl/Tk installed. These can
-%be specified with \texttt{-gui=perltk} and \texttt{-gui=wizard}
-%arguments respectively.
+
 W poprzednich wydaniach \TL{} można było uruchomić instalator w trybach podstawowym \texttt{wizard} i zaawansowanym \texttt{perltk}/\texttt{expert}. Mogą one być nadal używane  pod warunkiem zainstalowania programu Perl/Tk.  Uruchamiamy wtedy   instalator z parametrem \texttt{-gui=wizard} lub \texttt{-gui=perltk} odpowiednio. 
 
-%W systemie Windows domyślnie uruchamiany jest uproszczony program 
-%instalujący wszystkie pakiety \TL{}, który wymaga od użytkownika odpowiedzi
-%jedynie na kilka pytań (katalog docelowy itp.). Tryb ten zwany jest
-%\textit{wizard} (,,czarodziej'', ,,mag'', rys.~\ref{fig:wizard-w32}). 
-%
-%Na innych platformach tryb ten uruchamiamy poleceniem:
-%\begin{alltt}
-%> \Ucom{install-tl -gui=wizard}
-%\end{alltt}
-%\end{document} %690
+ 
 \subsection{Uruchamianie instalacji}
 \label{sec:runinstall}
 
@@ -860,12 +834,12 @@ Available platforms: (dostępne platformy:)
 ===============================================================================
    a [ ] Cygwin on Intel x86 (i386-cygwin)
    b [ ] Cygwin on x86_64 (x86_64-cygwin)
-   c [ ] MacOSX current (10.12-) on x86_64 (x86_64-darwin)
+   c [ ] MacOSX current (10.13-) on x86_64 (x86_64-darwin)
    d [ ] MacOSX legacy (10.6-) on x86_64 (x86_64-darwinlegacy)
    e [ ] FreeBSD on x86_64 (amd64-freebsd)
    f [ ] FreeBSD on Intel x86 (i386-freebsd)
    g [ ] GNU/Linux on ARM64 (aarch64-linux)
-   h [ ] GNU/Linux on ARMhf (armhf-linux)
+   h [ ] GNU/Linux on ARMv6/RPi (armhf-linux)
    i [ ] GNU/Linux on Intel x86 (i386-linux)
    j [X] GNU/Linux on x86_64 (x86_64-linux)
    k [ ] GNU/Linux on x86_64 with musl (x86_64-linuxmusl)
@@ -891,36 +865,28 @@ tej samej maszynie.
 
 \begin{figure}[tbh]
 \begin{boxedverbatim}
-Select scheme: (Wybór schematu do instalacji:)
+Wybór schematu:
 ===============================================================================
-a [X] full scheme (everything)
- b [ ] medium scheme (small + more packages and languages)
- c [ ] small scheme (basic + xetex, metapost, a few languages)
- d [ ] basic scheme (plain and latex)
- e [ ] minimal scheme (plain only)
- f [ ] ConTeXt scheme
- g [ ] GUST TeX Live scheme
- h [ ] infrastructure-only scheme (no TeX at all)
- i [ ] teTeX scheme (more than medium, but nowhere near full)
- j [ ] custom selection of collections
+a [X] pełny (full) -- wszystko
+b [ ] typowy (medium) -- skromny + więcej pakietów i języków
+c [ ] skromny (small) -- podstawowy + xetex, metapost, kilka języków
+d [ ] podstawowy (basic) -- plain i latex
+e [ ] minimalny --  tylko plain
+f [ ] ConTeXt 
+g [ ] GUST  
+h [ ] wyłącznie schemat plików -- w ogóle bez  TeX-a
+i [ ] teTeX  -- obszerniejszy niż typowy, ale mniejszy od pełnego
+j [ ] wybór niestandardowy
 \end{boxedverbatim}
-\caption{Menu: wybór schematów}\label{fig:scheme-text}
+\vskip-\baselineskip
+\caption{Schematy dostępne w instalacji}\label{fig:scheme-text}
 \end{figure}
-
-Rysunek \ref{fig:scheme-text} pokazuje menu ,,Wybór schematów''.  Schematy to
-obszerne zestawy pakietów, przeznaczone do wstępnego wyboru instalowanych
-komponentów. Domyślny jest schemat pełny \optname{full} -- instaluje wszystkie dostępne komponenty. Ten schemat jest rekomendowany, aczkolwiek możemy też wybrać instalację \optname{basic}, wtedy zostaną zainstalowane tylko komponenty konieczne do poprawnego działania plain \TeX-a i \LaTeX-a. Wybór schematu \optname{small} spowoduje zainstalowanie nieco większej liczby programów (równoważny z instalacją Basic\TeX\ dla Mac\TeX-a). Do testowania  możemy zainstalować schemat \optname{minimal}, a gdy zainstalujemy \optname{medium} lub \optname{teTeX}, otrzymamy coś pomiędzy wymienionymi powyżej.
+ 
+Rysunek \ref{fig:scheme-text} pokazuje dostępne w instalacji   schematy czyli obszerne zestawy pakietów, przeznaczone do wstępnego wyboru instalowanych
+komponentów. Domyślny jest schemat pełny \optname{pełny} (rekomendowany) -- instaluje wszystkie dostępne komponenty. Jeśli wybierzemy   instalację \optname{basic}, wtedy zostaną zainstalowane tylko komponenty konieczne do poprawnego działania plain \TeX-a i \LaTeX-a. Wybór schematu \optname{skromny} spowoduje zainstalowanie nieco większej liczby pakietów (jest on równoważny z instalacją Basic\TeX\ dla Mac\TeX-a). Do testowania  możemy zainstalować schemat \optname{minimalny}, a gdy zdecydujemy się na \optname{typowy} lub \optname{teTeX}, otrzymamy zestaw pakietów pomiędzy wymienionymi powyżej.
 Na rysunku \ref{fig:scheme-text} oprócz wymienionych, znajdziemy również schematy przygotowane z~myślą o~wybranych grupach użytkowników (np.~GUST) lub zastosowaniach (ConTeXt). 
 
-%Figure~\ref{fig:scheme-text} displays the \TL\ scheme menu; from here,
-%you choose a ``scheme'', which is an overall set of package collections.
-%The default \optname{full} scheme installs everything available. This is
-%recommended, but you can also choose the \optname{basic} scheme for
-%just plain and \LaTeX, \optname{small} for a few more programs
-%(equivalent to the so-called Basic\TeX\ installation of Mac\TeX),
-%\optname{minimal} for testing purposes, and \optname{medium} or
-%\optname{teTeX} to get something in between. There are also various
-%specialized and country-specific schemes.
+
 
 \begin{figure}[tb]
 \begin{center}
@@ -940,20 +906,15 @@ Aby  dokładniej niż pozwala na to menu ,,Kolekcje'' kontrolować  instalację
 
 Domyślny układ katalogów opisano w części~\ref{sec:texmftrees} na
 str.~\pageref{sec:texmftrees}. Położenie domyślne całej instalacji to 
-\dirname{/usr/local/texlive/2019} w~systemach Unix i~|%SystemDrive%\texlive\2019| w Windows.
+\dirname{/usr/local/texlive/2020} w~systemach Unix i~|%SystemDrive%\texlive\2020| w Windows.
 Taka organizacja pozwala mieć  kilka równoległych instalacji, każdą dla konkretnego
 roku wydania, i~łatwo się  między nimi przełączać, zmieniając jedynie
 kolejność ścieżek przeszukiwania.
-%\dirname{/usr/local/texlive/2018}, zaś w~Windows |%SystemDrive%\texlive\2018|.
-%Możemy zatem mieć
-%
+
 
 Domyślne położenie instalacji  może być zmienione przez podanie innej wartości zmiennej  \dirname{TEXDIR} w instalatorze. Może to być spowodowane  brakiem  miejsca na dysku (cały \TL\ potrzebuje kilku gigabajtów) lub uprawnień systemowych. Do zainstalowanie \TL\ nie jest konieczne posiadanie uprawnień administratora,  musimy jednak mieć uprawnienia do zapisu w~docelowym katalogu.
 Graficzny ekran pokazujący tę i inne opcje jest pokazany na rysunku~\ref{fig:advanced-lnx}. 
 
- %(You may wish to make a
- %version-independent name such as \dirname{/usr/local/texlive-cur} via a
- %symbolic link, which you can then update after testing the new release.)
 
 Katalogi instalacyjne można również zmienić, ustawiając różne
 zmienne środowiskowe przed uruchomieniem instalatora (najczęściej są to 
@@ -961,12 +922,12 @@ zmienne środowiskowe przed uruchomieniem instalatora (najczęściej są to
 \envname{TEXLIVE\_INSTALL\_PREFIX} lub
 \envname{TEXLIVE\_INSTALL\_TEXDIR}); więcej informacji można znaleźć w dokumentacji wyświetlanej poleceniem
 |install-tl --help| (dostępnej też online na stronie
-\url{http://tug.org/texlive/doc/install-tl.html}).
+\url{https://tug.org/texlive/doc/install-tl.html}).
 
  Rozsądną alternatywą może być wtedy instalacja 
 w~katalogu domowym, szczególnie gdy będziemy jej jedynym użytkownikiem.
 Dla zaznaczenia katalogu domowego użytkownika stosujemy  zapis ,,|~|'' , np.
-|~/texlive/2019|. Zalecamy użycie katalogu z~nazwą odzwierciedlającą
+|~/texlive/2020|. Zalecamy użycie katalogu z~nazwą odzwierciedlającą
 rok wydania, co pozwoli na zainstalowanie obok siebie różnych wydań \TL{}.
 
 Zmiana \dirname{TEXDIR} w programie instalacyjnym zmieni także  ścieżki
@@ -980,19 +941,16 @@ Macs). W odróżnieniu od
 konfiguracyjnych, ponieważ w~wygodny sposób odnosi się  do katalogu domowego
 użytkownika podczas każdego uruchamiania programów. Znak ten rozwijany jest 
 do zmiennej \dirname{$HOME} w~Unix/Linux i~\verb|%USERPROFILE%| w~Windows. Po 
-raz kolejny podkreślmy, że tak jak wszystkie drzewa katalogów, 
+raz kolejny należy  podkreślić, że tak jak wszystkie drzewa katalogów, 
 \envname{TEXMFHOME} musi mieć strukturę zgodną z \TDS, w~przeciwnym wypadku
 potrzebne pliki mogą nie zostać znalezione.
 
 Katalog   \dirname{TEXMFVAR} przechowuje dane
 konfiguracyjne specyficzne dla każdego użytkownika.   Lua\LaTeX i~\ConTeXt\ MkIV (patrz cześć~\ref{sec:context-mkiv}, str.~\pageref{sec:context-mkiv})  do tych samych celów wykorzystuje \dirname{TEXMFCACHE}, której domyślną wartością jest
-  \dirname{TEXMFSYSVAR}, lub (jeśli ta nie może być zapisana)%(if that's not writable),
+  \dirname{TEXMFSYSVAR}, lub, jeśli ta nie może być zapisana,
 \dirname{TEXMFVAR}.
 
-% jest nazwą zmiennej przechowuje dane buforowane (\textit{cached})
-%Lua\LaTeX{} oraz \ConTeXt\ MkIV (patrz część~\ref{sec:context-mkiv}, na
-%str.~\pageref{sec:context-mkiv}).
-
+ %\end{document}
 \subsubsection{Opcje}
 \label{sec:options}
 
@@ -1025,7 +983,7 @@ określać  dla każdego dokumentu (nawet jeśli ma być taki sam jak domyślny)
 \item[execution of restricted list of programs:] (zezwalaj na uruchomienie
  niektórych programów) Od \TL\ 2010 niektóre programy pomocnicze są uruchamiane domyślnie. Ich listę (bardzo krótką) można znaleźć w pliku  \filename{texmf.cnf}.  Szczegóły znajdziemy w~części ,,Wydanie 2010'' (\ref{sec:2010news}).
 
-\item[create format files:] (generuj pliki formatów)
+\item[create all format files:] (generuj pliki formatów)
  Zaleca się pozostawić tę opcję włączoną chociaż zbędne formaty zajmują miejsce na dysku; jeżeli tego nie zrobimy, formaty będą generowane automatycznie (w~razie potrzeby) w~prywatnych katalogach
 \dirname{TEXMFVAR} użytkowników,   jednak gdy w~instalacji  
 zostaną zaktualizowane np. same programy bądź wzorce przenoszenia, te w~katalogach prywatnych odświeżone nie będą; wskutek tego pliki formatów mogą utracić zgodność ze środowiskiem, w~którym są używane.
@@ -1048,8 +1006,7 @@ zostaną zaktualizowane np. same programy bądź wzorce przenoszenia, te w~katal
   systemowych. Najbezpieczniejszym i~zalecanym podejściem jest
   pozostawić opcję niezaznaczoną.
 
-\item[after installation \ldots\ \CTAN:] (po instalacji użyj CTAN, aby pobrać
- aktualizacje) Gdy instalujemy z~\DVD, opcja ta jest domyślnie włączona,
+\item[after installation, set CTAN as source for package updates:] (po instalacji ustaw CTAN jako źródło aktualizacji pakietów).   Gdy instalujemy z~\DVD, opcja ta jest domyślnie włączona,
  co pozwala zaktualizować zainstalowane pakiety z~sieci (z~kopii
  CTAN). Jedynym powodem, dla którego moglibyśmy wyłączyć tę opcję, jest sytuacja,
  gdy instalujemy tylko część pakietów i~zamierzamy potem doinstalować z~\DVD\
@@ -1072,7 +1029,7 @@ Windows występujące w~zaawansowanym interfejsie Perl/Tk:
 \item[change file associations] Pozwala zmienić powiązania plików
   z~programami. Dostępne są warianty: ,,Only new'' (powiąż pliki
   z~aplikacjami, ale tylko nowe, nie zmieniając powiązań dla plików
-  już istniejących w~instalacji), ,,All'' (wszystkie) i~,,None'' (żadne).
+  już istniejących w~instalacji), ,,All'' (Wszystkie) i~,,None'' (Żadne).
 
 \item[install \TeX{}works front end] Zainstaluj edytor \TeX{}works.
 \end{description}
@@ -1094,7 +1051,7 @@ aby wyświetlić wszystkie dostępne parametry. Aby użyć danej opcji należy j
 \begin{ttdescription}
 \item[-gui] Użyj (jeśli to możliwe) programu w~wersji graficznej (\GUI). Wersja graficzna wymaga 
    modułu Tcl/Tk w~wersji 8.5 lub wyższej.  Tak jest w przypadku Mac\,OS\,X, dla Windows jest dystrybuowany z \TL. Starsze opcje  \texttt{-gui=perltk} i~\texttt{-gui=wizard} są nadal dostępne, ale wymagają zainstalowania modułu  Perl/Tk 
- (\url{http://tug.org/texlive/distro.html#perltk}) skompilowanego ze
+ (\url{https://tug.org/texlive/distro.html#perltk}) skompilowanego ze
 wsparciem dla XFT. Jeśli  Perl/Tk i~Tcl/Tk są niedostępne, program instalacyjny uruchomiony zostanie w~trybie tekstowym.
 \item[-no-gui] Wymusza użycie instalatora w trybie tekstowym.
 
@@ -1121,7 +1078,7 @@ GUI (patrz część ~\ref{sec:portable-tl}).
 
 \htmlanchor{opt-in-place} 
 \item[-in-place] Jeśli posiadamy kopię repozytorium \TL{} uzyskaną via
- rsync, svn itp. (patrz \url{http://tug.org/texlive/acquire-mirror.html}),
+ rsync, svn itp. (patrz \url{https://tug.org/texlive/acquire-mirror.html}),
  opcja ta pozwala na wykorzystanie jako instalacji owej kopii i~jedynie
  wykona kroki poinstalacyjne (konfigurację). \\
  \textbf{Uwaga:} plik
@@ -1136,19 +1093,19 @@ GUI (patrz część ~\ref{sec:portable-tl}).
 \label{sec:location}
 
 Domyślnym repozytorium pakietów dla \TL{} jest kopia (\textit{mirror}) \CTAN, 
-znajdywana automatycznie poprzez serwis \url{http://mirror.ctan.org}.
+znajdywana automatycznie poprzez serwis \url{https://mirror.ctan.org}.
 
 Parametrowi \optname{-repository} można przypisać adres w sieci
-(rozpoczynający się  od \texttt{ftp:}, \texttt{http:} lub \texttt{file:/}) lub
+(rozpoczynający się  od \texttt{ftp:}, \texttt{https:} lub \texttt{file:/}) lub
 pełną ścieżkę do kopii repozytorium pakietów na dysku (np. pobranej za pomocą 
-programu \filename{wget} lub \filename{rsync}). (Podając adres \texttt{http:}\ lub
+programu \filename{wget} lub \filename{rsync}). (Podając adres \texttt{https:}\ lub
 \texttt{ftp:}\ pamiętaj, że końcowy znak ,,\texttt{/}'' lub komponent ,,\texttt{/tlpkg}'' 
 są ignorowane.)
 
-Przykładowo, można wybrać konkretną kopię (zwierciadło) \CTAN\ z~\url{http://ctan.example.org/tex-archive/systems/texlive/tlnet/} podstawiając
+Przykładowo, można wybrać konkretną kopię (zwierciadło) \CTAN\ z~\url{https://ctan.example.org/tex-archive/systems/texlive/tlnet/} podstawiając
 prawdziwą nazwę hosta i jego konkretną ścieżkę do korzenia \CTAN, zamiast
 |ctan.example.org/tex-archive|. Lista kopii \CTAN\ dostępna jest na
-stronie \url{http://ctan.org/mirrors}.
+stronie \url{https://ctan.org/mirrors}.
 
 Jeśli podany argument wskazuje na lokalny dysk (ścieżkę bądź adres \texttt{file:/}), wybrana 
 zostanie instalacja ze skompresowanych plików  zawartych %\filename{tar.xz},
@@ -1180,16 +1137,16 @@ Strony \prog{man} mogą być także  znajdywane automatycznie po dodaniu
 
 Dla powłoki zgodnej z~Bourne takiej jak \prog{bash}, używając na przykład Intel x86 \GNU/Linux i  domyślnej konfiguracji, należałoby edytować plik  \filename{$HOME/.profile} (lub inny pochodzący z \filename{.profile} i dopisać linie:
 \begin{sverbatim}
-PATH=/usr/local/texlive/2019/bin/x86_64-linux:$PATH; export PATH
-MANPATH=/usr/local/texlive/2019/texmf-dist/doc/man:$MANPATH; export MANPATH
-INFOPATH=/usr/local/texlive/2019/texmf-dist/doc/info:$INFOPATH; export INFOPATH
+PATH=/usr/local/texlive/2020/bin/x86_64-linux:$PATH; export PATH
+MANPATH=/usr/local/texlive/2020/texmf-dist/doc/man:$MANPATH; export MANPATH
+INFOPATH=/usr/local/texlive/2020/texmf-dist/doc/info:$INFOPATH; export INFOPATH
 \end{sverbatim}
 
 W~wypadku csh lub tcsh należy zmodyfikować plik \filename{$HOME/.cshrc} i dopisać linie:
 \begin{sverbatim}
-setenv PATH /usr/local/texlive/2019/bin/x86_64-linux:$PATH
-setenv MANPATH /usr/local/texlive/2019/texmf-dist/doc/man:$MANPATH
-setenv INFOPATH /usr/local/texlive/2019/texmf-dist/doc/info:$INFOPATH
+setenv PATH /usr/local/texlive/2020/bin/x86_64-linux:$PATH
+setenv MANPATH /usr/local/texlive/2020/texmf-dist/doc/man:$MANPATH
+setenv INFOPATH /usr/local/texlive/2020/texmf-dist/doc/info:$INFOPATH
 \end{sverbatim}
 
 Jeśli jakieś ustawienia zawarto już w~prywatnych plikach konfiguracyjnych,
@@ -1206,8 +1163,8 @@ konfiguracji w różnych systemach aby je wszystkie tutaj opisywać.
 Nasze dwie rady są następujące: 1)~można sprawdzić plik
 \filename{/etc/manpath.config} i,~jeśli jest obecny, dodać w nim wiersze
 \begin{sverbatim}
-MANPATH_MAP /usr/local/texlive/2019/bin/x86_64-linux \
-            /usr/local/texlive/2019/texmf-dist/doc/man
+MANPATH_MAP /usr/local/texlive/2020/bin/x86_64-linux \
+            /usr/local/texlive/2020/texmf-dist/doc/man
 \end{sverbatim} 
  2)~można sprawdzić plik \filename{/etc/environment}, w którym może być
 zdefiniowana ścieżka wyszukiwania i~inne domyślne zmienne środowiska.  
@@ -1226,13 +1183,13 @@ programów (jak opisano to powyżej), możemy pobrać z internetu aktualizacje
 pakietów:
 
 \begin{alltt}
-> \Ucom{tlmgr option repository http://mirror.ctan.org/systems/texlive/tlnet}
+> \Ucom{tlmgr option repository https://mirror.ctan.org/systems/texlive/tlnet}
 \end{alltt}
 
 Wówczas pakiety będą aktualizowane z najbliższej, automatycznie
 znalezionej kopii archiwów \CTAN\ (co domyślnie włączono podczas instalacji). 
 Jeśli wystąpiły problemy z automatycznym wyborem archiwum, należy podać
-konkretny adres (listę adresów znajdziemy na \url{http://ctan.org/mirrors})
+konkretny adres (listę adresów znajdziemy na \url{https://ctan.org/mirrors})
 wraz z pełną ścieżką do podkatalogu \dirname{tlnet}.
 
 \htmlanchor{xetexfontconfig} % keep historical anchor working
@@ -1247,7 +1204,7 @@ tu ze zbliżonych, ale jednak różnych metod.
 W systemach Windows fonty dostarczone z~\TL\ są automatycznie dostępne
 dla programu \XeTeX{} poprzez odwołanie do nazwy fontu. W~Mac\,OS\,X{} 
 wyszukanie fontów wymaga dodatkowych kroków; patrz strona Mac\TeX\ w~sieci
-(\url{http://tug.org/mactex}). Dla innych systemów uniksowych należy
+(\url{https://tug.org/mactex}). Dla innych systemów uniksowych należy
 skonfigurować system tak, aby dowolny program mógł znaleźć fonty 
 dostarczone w~\TL. Aby to ułatwić, podczas instalacji pakietu 
 \pkgname{xetex} tworzony jest plik konfiguracyjny fontów:
@@ -1296,7 +1253,7 @@ do zapisu. Gdy dane buforowe są zduplikowane, podczas ich odczytywania
 zostaną wykorzystane ostatnio znalezione.
 
 Więcej informacji znajdziemy na stronach:
-\url{http://wiki.contextgarden.net/Running_Mark_IV}.
+\url{https://wiki.contextgarden.net/Running_Mark_IV}.
 
 \subsubsection{Integracja lokalnych i prywatnych pakietów makr}
 \label{sec:local-personal-macros}
@@ -1313,7 +1270,7 @@ dostępna dla kolejnych wydań. Zalecamy zatem, by nie
 przedefiniowywać \dirname{TEXMFLOCAL}, co w~przyszłości (przy następnych wydaniach \TL) pozwoli uniknąć ręcznego konfigurowania.
 
 W~obu drzewach katalogów pliki powinny być umieszczane w~odpowiednich
-podkatalogach, zgodnie z~zaleceniami \TDS{} (patrz: \url{http://tug.org/tds},
+podkatalogach, zgodnie z~zaleceniami \TDS{} (patrz: \url{https://tug.org/tds},
 także  plik \filename{texmf-dist/web2c/texmf.cnf}). Przykładowo pliki klas lub
 makr \LaTeX-a powinny być umieszczane w~katalogu 
 \dirname{TEXMFLOCAL/tex/latex/} lub \dirname{TEXMFHOME/tex/latex/} 
@@ -1348,16 +1305,16 @@ bez potrzeby instalowania ich dla programów \TeX-owych.
 
 Procedury instalacji i integracji fontów 
  opisano w~miarę dokładnie np. na stronie:
- \url{http://tug.org/fonts/fontinstall.html}. 
+ \url{https://tug.org/fonts/fontinstall.html}. 
 
 \subsection{Testowanie instalacji}
 \label{sec:test-install}
 
 Po zainstalowaniu \TL{} warto sprawdzić, czy programy działają
 poprawnie. Pierwszą rzeczą będzie znalezienie programu do edycji plików.
-\TL{} dostarcza edytor \TeX{}works (\url{http://tug.org/texworks}), ale tylko
+\TL{} dostarcza edytor \TeX{}works (\url{https://tug.org/texworks}), ale tylko
 dla Windows, zaś Mac\TeX{} edytor
-TeXShop (\url{http://pages.uoregon.edu/koch/texshop}).
+TeXShop (\url{https://pages.uoregon.edu/koch/texshop}).
 Dla innych systemów uniksowych 
 wybór edytora pozostawia się  użytkownikowi. W~zasadzie we wszystkich 
 systemach możemy korzystać z~dowolnego edytora, operującego na czystym
@@ -1422,9 +1379,9 @@ str.~\pageref{sec:debugging}.
 Programy \cmdname{gv} i~\cmdname{xpdf} są zwykle dostarczane 
 w~ramach systemu operacyjnego, wobec tego nie zamieszczono ich
 na \TL. Przed samodzielną instalacją warto odwiedzić strony,
-odpowiednio: \url{http://www.gnu.org/software/gv}
-i~\url{http://www.foolabs.com/xpdf}. W~sieci dostępny jest także
-bezpłatny program Adobe Reader (\url{http://www.adobe.com}).
+odpowiednio: \url{https://www.gnu.org/software/gv}
+i~\url{https://www.xpdfreader.com}. W~sieci dostępny jest także
+bezpłatny program Adobe Reader (\url{https://www.adobe.com}).
 Użytkownikom Windows można polecić program
 Sumatra PDF (\url{https://www.sumatrapdfreader.org/free-pdf-reader.html}).
 W~systemie Windows domyślnie instalowany jest dla \TL{} program 
@@ -1432,7 +1389,7 @@ W~systemie Windows domyślnie instalowany jest dla \TL{} program
 (PS\_View), pozwalający przeglądać pliki \cmdname{.ps} i~\cmdname{.pdf}. 
 Program ten można też zainstalować samodzielnie w~systemach Linux 
  %(w~katalogu \dirname{support/} znajdziemy plik \filename{psview-5.09t.zip}).
- (\url{http://psview.sourceforge.net/download.html}).
+ (\url{https://psview.sourceforge.net/download.html}).
 \item Inne przydatne pliki testowe (poza sample2e.tex).
 \begin{ttdescription}
 \item [small2e.tex] Plik przykładowy prostszy niż \filename{sample2e}.
@@ -1462,40 +1419,40 @@ w~części~\ref{sec:font-conf-sys}.
 \end{enumerate}
 
 \subsection{Dodatkowe oprogramowanie}
-Jeżeli zaczynasz swoją przygodę z \TeX-em, lub potrzebujesz pomocy w trakcie składania dokumentu, odwiedź stronę \url{http://tug.org/begin.html}. Znajdziesz tam wiele przydatnych informacji.
+Jeżeli zaczynasz swoją przygodę z \TeX-em, lub potrzebujesz pomocy w trakcie składania dokumentu, odwiedź stronę \url{https://tug.org/begin.html}. Znajdziesz tam wiele przydatnych informacji.
 
 Poniżej znajdziesz linki do innych narzędzi, które mogą przydać się  w pracy z \TeX-em:
 \begin{description}
 \item[Ghostscript] \url{https://ghostscript.com/}
-\item[Perl] \url{http://www.perl.org/} z~dodatkowymi pakietami z~CPAN, \url{http://www.cpan.org/}
-\item[ImageMagick] \url{http://www.imagemagick.com}, darmowy pakiet do obróbki grafiki, z dostępnym kodem źródłowym. Programy wchodzące w skład pakietu pozwalają wyświetlić, tworzyć, modyfikować i zapisywać pliki graficzne w wielu formatach.
-\item[NetPBM] \url{http://netpbm.sourceforge.net/}, zestaw narzędzi do wsadowej konwersji i~przetwarzania grafiki.
+\item[Perl] \url{https://perl.org/} z~dodatkowymi pakietami z~CPAN, \url{https://cpan.org/}
+\item[ImageMagick] \url{https://imagemagick.org}, darmowy pakiet do obróbki grafiki, z dostępnym kodem źródłowym. Programy wchodzące w skład pakietu pozwalają wyświetlić, tworzyć, modyfikować i zapisywać pliki graficzne w wielu formatach.
+\item[NetPBM] \url{https://netpbm.sourceforge.net/}, zestaw narzędzi do wsadowej konwersji i~przetwarzania grafiki.
 
 \item[\TeX-oriented editors] Istnieje wiele  edytorów wygodnych w użyciu z \TeX-em,  wybór konkretnego należy do  użytkownika. Poniżej kilka z dostępnych, w porządku alfabetycznym (niektóre tylko dla systemu Windows).
   \begin{itemize*}
   \item \cmdname{GNU Emacs} jest również dostępny dla Windows, zobacz
-        \url{http://www.gnu.org/software/emacs/emacs.html}.
+        \url{https://www.gnu.org/software/emacs/emacs.html}.
   \item \cmdname{Emacs with Auc\TeX} dla Windows dostępny z \CTAN.
-        Strona domowa AuC\TeX\   \url{http://www.gnu.org/software/auctex}.
+        Strona domowa AuC\TeX\   \url{https://www.gnu.org/software/auctex}.
   \item \cmdname{SciTE} dostępny z
-        \url{http://www.scintilla.org/SciTE.html}.
+        \url{https://www.scintilla.org/SciTE.html}.
   \item \cmdname{Texmaker} darmowy, dostępny z 
-        \url{http://www.xm1math.net/texmaker}.
-  \item \cmdname{TeXstudio} Oparty na \cmdname{Texmaker} z dodatkowymi możliwościami; \url{http://texstudio.org/}.
+        \url{https://www.xm1math.net/texmaker}.
+  \item \cmdname{TeXstudio} Oparty na \cmdname{Texmaker} z dodatkowymi możliwościami; \url{https://texstudio.org/}.
   \item \cmdname{TeXnicCenter} darmowy, dostępny z
-        \url{http://www.texniccenter.org} oraz w dystrybucji  pro\TeX{}t.
+        \url{https://www.texniccenter.org} oraz w dystrybucji  pro\TeX{}t.
   \item \cmdname{TeXworks} darmowy, dostępny z
-        \url{http://tug.org/texworks} i instalowany jako część  \TL\ (tylko dla
+        \url{https://tug.org/texworks} i instalowany jako część  \TL\ (tylko dla
         Windows).
   \item \cmdname{Vim} darmowy, dostępny z
-        \url{http://www.vim.org}.
+        \url{https://www.vim.org}.
   \item \cmdname{WinEdt}  shareware, dostępny przez
-        \url{http://tug.org/winedt} lub \url{http://www.winedt.com}.
-  \item \cmdname{WinShell} dostępny z \url{http://www.winshell.de}.
+        \url{https://tug.org/winedt} lub \url{https://www.winedt.com}.
+  \item \cmdname{WinShell} dostępny z \url{https://www.winshell.de}.
   \end{itemize*}
 \end{description}
 
-Obszerniejszą listę pakietów i programów można znaleźć na \url{http://tug.org/interest.html}.
+Obszerniejszą listę pakietów i programów można znaleźć na \url{https://tug.org/interest.html}.
 
 \section{Instalacje zaawansowane}
 
@@ -1541,7 +1498,7 @@ albo \url{https://ctan.org/pkg/tlaunch}).
 
 %Użytkownicy Windows mogą pobrać z~internetu program uruchamiający
 %\filename{tlaunch} (patrz:
-%\url{http://tug.org/texlive/w32client.html}).  Główne okno programu
+%\url{https://tug.org/texlive/w32client.html}).  Główne okno programu
 %zawiera menu i~przyciski dla różnych programów \TeX-owych oraz
 %dokumentacji.  Ponadto dodaje do menu Start skrót
 %dla odwołania tych zmian w~konfiguracji (taki sam skrót znajdzie się
@@ -1609,11 +1566,11 @@ dostosować menu do własnych potrzeb.
 % Dla natywnego (nie wirtualnego) systemu Windows można wypali� obraz \ISO\ na
 % p�ytce \DVD, ale warto te� rozwa�y� instalacj� którego� z~dostępnych w~sieci
 % programów umożliwiaj�cych montowanie takiego obrazu, np. dla Windows XP
-% WinCDEmu (\url{http://wincdemu.sysprogs.org/}).
+% WinCDEmu (\url{https://wincdemu.sysprogs.org/}).
 
 % Poza tym w~Windows można do��czy� opisany wyżej skrypt \filename{w32client}
 % (patrz: \ref{sec:sharedinstall} oraz 
-% \url{http://tug.org/texlive/w32client.html}), który wykonuje swe zadania,
+% \url{https://tug.org/texlive/w32client.html}), który wykonuje swe zadania,
 % podobnie jak w wypadku instalacji sieciowej.
 
 % W systemie \MacOSX{} program TeXShop będzie m�g� wykorzystać
@@ -1705,7 +1662,7 @@ obecnie używanie \prog{tlmgr}.
 
 \subsection{\cmdname{tlmgr} -- tryb graficzny (\GUI)}
 
-\TL{} dostarcza kilka trybów graficznych (\GUI) dla programu \cmdname{tlmgr}. Rysunek~\ref{fig:tlshell} pokazuje \cmdname{tlshell} który jest napisany w Tcl/Tk i~działa pod Windows i~Mac\,OS\,X{}. Rysunek~\ref{fig:tlcockpit} pokazuje \prog{tlcockpit}, który wymaga programu Java w wersji ~8 lub wyższej i~JavaFX. Oba programy są dołączone w~osobnych pakietach.
+\TL{} dostarcza kilka trybów graficznych (\GUI) dla programu \cmdname{tlmgr}. Rysunek~\ref{fig:tlshell} pokazuje \cmdname{tlshell} który jest napisany w Tcl/Tk i~działa pod Windows i~\MacOSX{}. Rysunek~\ref{fig:tlcockpit} pokazuje \prog{tlcockpit}, który wymaga programu Java w wersji~8 lub wyższej i~JavaFX. Oba programy są dołączone w~osobnych pakietach.
 
 \prog{tlmgr} może być uruchomiony w~trybie graficznym 
 (rys.~\ref{fig:tlmgr-gui}) za pomocą polecenia:
@@ -1800,7 +1757,7 @@ sizes:      657941k
 \noindent
 \textbf{Uwaga:} pełna dokumentacja programu \cmdname{tlmgr} dostępna 
 jest pod adresem:
-\url{http://tug.org/texlive/tlmgr.html} lub po uruchomieniu:
+\url{https://tug.org/texlive/tlmgr.html} lub po uruchomieniu:
 \begin{alltt}
 > \Ucom{tlmgr -help}
 \end{alltt}
@@ -1816,10 +1773,10 @@ W systemie Windows program instalacyjny wykonuje kilka dodatkowych czynności:
 \item[Menu i skróty.] 
 W~menu systemowym Start  instalowane jest podmenu ,,\TL'',
  które zawiera kilka pozycji dla programów działających w~trybie graficznym
- (\prog{tlmgr}, \prog{texdoctk}, PS\_View (\prog{psv} -- przeglądarka plików
- postscriptowych)) oraz dokumentacji. 
+ (\prog{tlmgr}, \prog{texdoctk}%, PS\_View (\prog{psv} -- przeglądarka plików postscriptowych)) 
+  oraz dokumentacji. 
 \item[Skojarzenia typów plików.] Jeśli wybrano tę opcję, 
- \prog{TeXworks}, \prog{Dviout} oraz \prog{PS\_view} otwierają domyślne
+ \prog{TeXworks} i \prog{Dviout}  otwierają domyślne
   dla tych programów typy plików (lub, po kliknięciu prawym klawiszem
   myszy na danym pliku, proponują ,,Otwórz'' i wybór programu).
 \item[Konwerter bitmap do EPS.] Dla różnych formatów graficznych plików 
@@ -1847,9 +1804,9 @@ opisanego w~punkcie~\ref{sec:sharedinstall}.
 \subsection{Programy pomocnicze dla Windows}
 
 Początkującym użytkownikom polecamy stronę
-\url{http://tug.org/begin.html} oraz podręcznik
+\url{https://tug.org/begin.html} oraz podręcznik
 Petera Flynna \textsl{Formatting Information}, dostępny pod adresem
-\url{http://www.ctan.org/tex-archive/documentation/beginlatex}.
+\url{https://www.ctan.org/tex-archive/documentation/beginlatex}.
 
 Aby instalacja była kompletna, \TL{} wymaga kilku pomocniczych
 programów, które nie są dostarczane z~systemem Windows.
@@ -1875,15 +1832,15 @@ oba programy zostały ,,ukryte'', to znaczy tylko programy \TL{}, które
 z~nich korzystają, ,,wiedzą'' gdzie je znaleźć; tym samym nie powinny
 kolidować z~ewentualnie zainstalowanymi w~systemie programami Perl
 i~Ghostscript;
-\item[PS\_View.] Program do podglądu plików postscriptowych (a~także
- plików PDF), patrz rys.~\ref{fig:psview};
-
-\begin{figure}[h]
-\begin{center}
-\tlpng{psview}{.6\linewidth}
-\caption{PS\_View: umożliwia bardzo duże powiększenia!}\label{fig:psview}
-\end{center}
-\end{figure}
+%\item[PS\_View.] Program do podglądu plików postscriptowych (a~także
+% plików PDF), patrz rys.~\ref{fig:psview};
+%
+%\begin{figure}[h]
+%\begin{center}
+%\tlpng{psview}{.6\linewidth}
+%\caption{PS\_View: umożliwia bardzo duże powiększenia!}\label{fig:psview}
+%\end{center}
+%\end{figure}
 
 \item[dviout.] Instalowany jest także  \prog{dviout}, program do podglądu
 plików DVI. Pierwsze uruchomienie \prog{dviout} zazwyczaj automatycznie
@@ -1894,11 +1851,11 @@ w~bardzo dobrym poradniku \emph{on-line} tego programu.
 z~modułem do podglądu plików PDF.
 \item[narzędzia uruchamiane z~linii poleceń] Do \TL{} są włączone
  wersje Windowsowe 
- kilku przydatnych programów uniksowych. są to programy: \cmdname{gzip}, \cmdname{zip}, \texttt{unzip}  i~kilka narzędzi z~zestawu \cmdname{poppler} (\cmdname{pdfinfo}, \cmdname{pdffonts}, \ldots). Nie ma oddzielnej przeglądarki plików PDF dla Windows.  
+ kilku przydatnych programów uniksowych. Są to programy: \cmdname{gzip}, \cmdname{zip}, \texttt{unzip}  i~kilka narzędzi z~zestawu \cmdname{poppler} (\cmdname{pdfinfo}, \cmdname{pdffonts}, \ldots). Nie ma oddzielnej przeglądarki plików PDF dla Windows.  
  Można pobrać z~internetu  na przykład przeglądarkę   PDF Sumatra:
   \url{https://sumatrapdfreader.org/}.
 \item[fc-list, fc-cache, \ldots] narzędzia z~biblioteki fontconfig; program 
-\prog{fc-cache} rejestruje dla \XeTeX-a fonty systemowe lub dostarczane 
+\prog{fc-cache} rejestruje dla \XeTeX-a fonty systemowe (Windows) lub dostarczane 
  w~dystrybucji \TL{} fonty OpenType; \prog{fc-list} wyświetla zarejestrowane
  fonty, podając ich pełne nazwy (deklarujemy je jako parametr rozszerzonego
  w~\XeTeX-u polecenia \cs{font}). Jeżeli to konieczne, można uruchomić program \prog{fc-cache} aby otrzymać pełną informację o dostępnych fontach.
@@ -1911,53 +1868,53 @@ z~modułem do podglądu plików PDF.
 %
 %\begin{description}
 %\item[Ghostscript] -- \url{https://ghostscript.com/}
-%\item[Perl] \url{http://www.perl.org} (uzupełniające, przydatne
-% pakiety należy pobrać z~zasobów CPAN \url{http://cpan.org})
+%\item[Perl] \url{https://www.perl.org} (uzupełniające, przydatne
+% pakiety należy pobrać z~zasobów CPAN \url{https://cpan.org})
 %\item[ImageMagick] -- bogaty zestaw narzędzi do wsadowego przetwarzania
-% plików graficznych (\url{http://www.imagemagick.com})
+% plików graficznych (\url{https://www.imagemagick.com})
 %\item[NetPBM] -- do przetwarzania i~konwersji plików graficznych możemy 
 % użyć alternatywnego dla \textsf{ImageMagick} programu NetPBM 
-% (\url{http://netpbm.sourceforge.net/})
+% (\url{https://netpbm.sourceforge.net/})
 %\item[Edytory dla systemu \TeX{}] -- spory wybór programów, uwzględniających
 % indywidualne preferencje użytkownika (poniżej wymieniono jedynie
 % te działające w~systemach Windows)
 % \begin{itemize*}
 %  \item \cmdname{GNU Emacs} jest dostępna wersja natywna dla systemu Windows, zob.
-%        \url{http://www.gnu.org/software/emacs/emacs.html}.
+%        \url{https://www.gnu.org/software/emacs/emacs.html}.
 %  \item \cmdname{GNU Emacs} -- w~wersji zintegrowanej z~\textsf{AucTeX}
 %  dla Windows dostępny jest w~archiwach \CTAN;
-%  strona domowa: \url{http://www.gnu.org/software/auctex}.
+%  strona domowa: \url{https://www.gnu.org/software/auctex}.
 %%     http://www.gnu.org/software/emacs/windows/ntemacs.html)
 %%  \item \cmdname{XEmacs} -- bardziej przyjazna wersja dla Windows
-%%        (\url{http://www.xemacs.org/})
+%%        (\url{https://www.xemacs.org/})
 %  \item \cmdname{LEd} -- polski edytor, dostępny 
-%  z~\url{http://www.latexeditor.org/}.
+%  z~\url{https://www.latexeditor.org/}.
 %  \item \cmdname{SciTE} -- edytor dostępny
-%  z \url{http://www.scintilla.org/SciTE.html}
+%  z \url{https://www.scintilla.org/SciTE.html}
 %  \item \cmdname{Texmaker} -- edytor dostępny z
-%        \url{http://www.xm1math.net/texmaker}.
+%        \url{https://www.xm1math.net/texmaker}.
 %%  \item \cmdname{TexMakerX} jest rozszerzeniem \cmdname{Texmaker}
-%%  (\url{http://texmakerx.sourceforge.net}).
+%%  (\url{https://texmakerx.sourceforge.net}).
 %  \item \cmdname{TeXstudio} jest rozszerzeniem \cmdname{Texmaker} o~dodatkowe
-%  fukcje, patrz \url{http://texstudio.org/}.
+%  fukcje, patrz \url{https://texstudio.org/}.
 %  \item TeXnicCenter -- kolejny, dosyć bogaty w~funkcje edytor
-%    (\url{http://www.toolscenter.org/products/texniccenter/})
+%    (\url{https://www.toolscenter.org/products/texniccenter/})
 %  \item \cmdname{TeXworks} -- nowy edytor, dostępny 
-%    z~\url{http://tug.org/texworks} i~instalowany wyłącznie w~Windows
+%    z~\url{https://tug.org/texworks} i~instalowany wyłącznie w~Windows
 %         jako część \TL.
 %  \item \cmdname{Vim} -- rozbudowany i~bardzo funkcjonalny edytor, 
 %         wywodzący się  z~klasycznego dla systemów Unix edytora \cmdname{vi}
 %    %, dostępny na \TL{} w~katalogu \dirname{support/vim}
-%    (\url{http://www.vim.org})
+%    (\url{https://www.vim.org})
 %  \item \cmdname{WinShell} -- prosty edytor/shell
-%   (\url{http://www.winshell.de})
+%   (\url{https://www.winshell.de})
 %  \item \cmdname{WinEdt} -- bogaty w~funkcje edytor dla \TeX-a, dostępny jako
-%    \emph{shareware} (\url{http://www.winedt.com})
+%    \emph{shareware} (\url{https://www.winedt.com})
 % \end{itemize*}
 %\end{description}
 %
 %Obszerniejszą listę programów można znaleźć na stronie
-%\url{http://tug.org/interest.html}.
+%\url{https://tug.org/interest.html}.
 
 \subsection{User Profile (inaczej Home -- katalog domowy)}
 \label{sec:winhome}
@@ -2042,7 +1999,7 @@ dużych plików czcionek.
 
 W~Cygwin można ten problem rozwiązać korzystając z porady zawartej
 w~Podręczniku użytkownika Cygwin
-(\url{http://www.cygwin.com/cygwin-ug-net/setup-maxmem.html}).
+(\url{https://www.cygwin.com/cygwin-ug-net/setup-maxmem.html}).
 
 W~Windows należy utworzyć plik, np. \code{moremem.reg}, z~takimi czterema liniami:
 
@@ -2121,7 +2078,7 @@ użytkownika, używając \code{HKEY\_CURRENT\_USER}.
 
 \Webc{} to zestaw programów związanych z~\TeX-em, tj.  sam \TeX{}, \MF{},
 \MP, \BibTeX{} itd. Stanowią one rdzeń dystrybucji \TL{}. Strona domowa \Webc{} z aktualnym 
-podręcznikiem użytkownika i innymi użytecznymi plikami jest dostępna pod adresem \url{http://tug.org/web2c}.
+podręcznikiem użytkownika i innymi użytecznymi plikami jest dostępna pod adresem \url{https://tug.org/web2c}.
 %\end{document}
 
 Trochę historii: Oryginalna implementacja wykonana została przez Tomasa Rokickiego, który
@@ -2172,13 +2129,20 @@ przyda się  znajomość kilku zasad rządzących całą rodziną programów.
 Wszystkie programy obsługują standardowe opcje \GNU:
 \begin{description}
 \item[\texttt{-{}-help\ \ \ }] podaje podstawowe zasady użytkowania;
-\item[\texttt{-{}-verbose}] podaje dokładny raport z~działania programu;
+%\item[\texttt{-{}-verbose}] podaje dokładny raport z~działania programu;
 \item[\texttt{-{}-version}] podaje informację o~wersji, po czym kończy
                           działanie programu.
 \end{description}
 
+I w większości także honorują:
+\begin{ttdescription}
+\item[-{}-verbose] podaje dokładny raport z~działania programu.
+\end{ttdescription}
+
+
+
 Do lokalizowania plików programy oparte na \Webc{} używają biblioteki do
-przeszukiwania ścieżek zwanej \KPS{} (\url{http://tug.org/kpathsea}).
+przeszukiwania ścieżek zwanej \KPS{} (\url{https://tug.org/kpathsea}).
 Dla optymalizacji przeszukiwania \TeX-owego drzewa podkatalogów biblioteka ta
 używa kombinacji zmiennych środowiskowych oraz kilku plików konfiguracyjnych.
 \Webc{} potrafi obsługiwać jednocześnie więcej niż jedno drzewo
@@ -2273,12 +2237,24 @@ konfiguracyjnych} o~nazwach \file{texmf.cnf}.
 przez zmienną \envname{TEXMFCNF},
  ale nie zalecamy jawnego ustawiania tej, jak i~innych zmiennych w~systemie.
  
-Zamiast tego typowa instalacja \TL{} tworzy plik \file{.../2019/texmf.cnf},
-który w~wyjątkowych wypadkach możemy modyfikować. Głównym plikiem
-konfiguracyjnym jest \file{.../2019/texmf-dist/web2c/texmf.cnf}, ale
+Zamiast tego typowa instalacja \TL{} tworzy plik \file{.../2020/texmf.cnf},
+który w~wyjątkowych wypadkach możemy modyfikować. \\ Głównym plikiem
+konfiguracyjnym jest \file{.../2020/texmf-dist/web2c/texmf.cnf}, ale
 nie powinien być on modyfikowany, gdyż 
 zmiany będą utracone podczas aktualizacji.
  
+
+
+Na marginesie, jeśli chcesz po prostu dodać osobisty katalog do
+konkretnej ścieżki wyszukiwania, rozsądnie jest zmienić ustawienie zmiennej środowiskowej następująco: 
+
+\begin{verbatim}
+  TEXINPUTS=.:/my/macro/dir:
+\end{verbatim}
+Aby ustawienia mogły być zachowane i przenoszone przez lata należy użyć \samp{:} (\samp{;} dla Windows) aby wstawić ścieżki systemowe,
+zamiast próbować je wszystkie zapisywać jawnie (zobacz rozdział~\ref{sec:default-expansion}). 
+Inna możliwość to użycie drzewa \envname{TEXMFHOME}  (zobacz rozdział~\ref{sec:directories}).
+
 Czytane będą \emph{wszystkie} pliki \file{texmf.cnf} w~ścieżce
 przeszukiwania, a~definicje we wcześniejszych plikach zastąpią te
 w~późniejszych.  Tak więc w~ścieżce \verb|.:$TEXMF| wartości pochodzące
@@ -2299,7 +2275,7 @@ z~\file{./texmf.cnf} zastąpią te z~\verb|$TEXMF/texmf.cnf|.
 
 \begin{itemize*}
 \item
-  Komentarze zaczynają się  od \code{\%}, a~kończą na końcu wiersza.
+  Komentarze zaczynają się  od \code{\%}, a~kończą   na końcu wiersza.
 \item
   Puste wiersze nie są brane pod uwagę.
 \item
@@ -2307,11 +2283,11 @@ z~\file{./texmf.cnf} zastąpią te z~\verb|$TEXMF/texmf.cnf|.
   oznacza, że kolejny wiersz jest kontynuacją bieżącego.
   Spacja na początku kolejnego wiersza nie jest ignorowana.
 \item
-  Pozostałe wiersze mają postać:
-\begin{alltt}
-  \var{zmienna}[.\var{program}] [=] \var{wartość}
-\end{alltt}%
-  gdzie \samp{=} i~otaczające spacje są opcjonalne.
+  Pozostałe wiersze mają postać:\\
+ \hspace*{2em}\texttt{\var{zmienna} \textrm{[}.\var{prognam}\textrm{]}
+  \textrm{[}=\textrm{]} \var{wartość}}\\[1pt]
+  gdzie \samp{=} i~otaczające spacje są opcjonalne. (Jeśli \var{wartość} zaczyna się od \samp{.}, lepiej jest użyć
+   \samp{=}, aby uniknąć interpretacji kropki jako pochodzącej od nazwy programu.)
 \item
 Nazwa  \ttvar{zmienna} zawierać może dowolne znaki poza spacją,
   \samp{=}, lub \samp{.} (kropką), najbezpieczniej jednak używać znaków
@@ -2321,13 +2297,20 @@ Nazwa  \ttvar{zmienna} zawierać może dowolne znaki poza spacją,
   uruchamiany program nosi nazwę \texttt{\var{program}} lub
   \texttt{\var{program}.exe}. Pozwala to różnym odmianom \TeX-a stosować
   różne ścieżki przeszukiwania.
-\item \var{wartość} zawierać może dowolne znaki poza
-  \code{\%} i \samp{@}.  Po prawej stronie nie można używać konstrukcji 
-  \code{\$\var{var}.\var{prog}}, zamiast tego należy użyć zmiennej pomocniczej. 
-  Jeżeli systemem operacyjnym jest Unix,
+\item Jako ciąg znaków, \var{wartość} zawierać może dowolne znaki.
+W praktyce jednak większość znaków specjalnych, takich jak nawiasy klamrowe czy przecinki, jest używana do rozwijania ścieżek, więc nie mogą być one użyte w nazwach katalogów 
+(zobacz rozdział~\ref{sec:cnf-special-chars}).
+ 
+   Jeżeli systemem operacyjnym jest Unix,
   to średnik \samp{;}\ użyty w~\var{wartość} zamieniany jest na
   \samp{:};  umożliwia to istnienie
   wspólnego pliku \file{texmf.cnf} dla systemów  Unix, Ms-DOS oraz Windows.
+  Aby   plik \file{texmf.cnf} był ten sam dla  Unix-a i~Windows znak \samp{;} w \var{wartość} jest rozumiany jako \samp{:}.   Ta zmiana dotyczy wszystkich wartości, ale w praktyce znak o  \samp{;} nie jest potrzebny nigdzie indziej.
+  
+Po prawej stronie nie można używać konstrukcji 
+  \code{\$\var{var}.\var{prog}}, zamiast tego należy użyć zmiennej pomocniczej.   
+  
+ 
 \item
   Wszystkie definicje czytane są zanim cokolwiek zostanie rozwinięte, tak
   więc do zmiennych można się  odwoływać przed ich zdefiniowaniem.
@@ -2340,13 +2323,14 @@ reguł notacji:
 jest pokazany na rys.~\ref{fig:config-sample}.
 \fi
  
+ %\end{document}
 \subsubsection{Rozwijanie ścieżek}
 \label{sec:path-expansion}
 
 \KPS{} rozpoznaje w~ścieżkach przeszukiwania pewne specjalne znaki oraz
 konstrukcje, podobne do tych, które są dostępne w~powłokach systemów
 typu Unix.
-Jako ogólny przykład: złożona ścieżka
+Jako ogólny przykład:   ścieżka
 \verb+~$USER/{foo,bar}//baz+ rozwija się  do wszystkich podkatalogów pod
 katalogami \file{foo} i~\file{bar} w~katalogu głównym \texttt{\$USER},
 które zawierają katalog lub plik \file{baz}.
@@ -2355,14 +2339,14 @@ Rozwinięcia te opisane są w~poniższych podrozdziałach.
 \subsubsection{Rozwijanie domyślne}
 \label{sec:default-expansion}
 
-%\tolerance=2500
+ 
 Jeżeli ścieżka przeszukiwania największego uprzywilejowania (patrz ,,źródła
 ścieżek'' na str.~\pageref{Path-sources}) zawiera
 \emph{dodatkowy dwukropek} (np. na początku, na końcu lub podwójny), to \KPS{}
 wstawia w~tym miejscu następną ścieżkę przeszukiwania zdefiniowaną w~hierarchii uprzywilejowania.
 Jeżeli ta wstawiona ścieżka ma dodatkowy dwukropek, to dzieje się  dalej to samo.
 Przykładowo, jeżeli ustawić zmienną środowiskową
-%\tolerance=1500
+ 
 
 \begin{alltt}
 > \Ucom{setenv TEXINPUTS /home/karl:}
@@ -2390,8 +2374,8 @@ Użyteczna jest możliwość rozwijania nawiasów, co oznacza, że np.
 \verb+v{a,b}w+ rozwija się  do \verb+vaw:vbw+.
 Nawiasy można też zagnieżdżać.
 Funkcji tej można użyć do zaimplementowania różnych hierarchii \TeX-owych
-przez przypisanie listy nawiasów do \code{\$TEXMF}.  Przykładowo,
-w~pliku \file{texmf.cnf} można znaleźć następującą (uproszczoną tu)
+przez przypisanie listy nawiasów do \code{\$TEXMF}.   
+W~dostarczonym pliku \file{texmf.cnf} można znaleźć następującą (uproszczoną tu)
 definicję:
 \begin{verbatim}
   TEXMF = {$TEXMFVAR,$TEXMFHOME,!!$TEXMFLOCAL,!!$TEXMFDIST}
@@ -2405,17 +2389,17 @@ co oznacza, że po szukaniu w~katalogu bieżącym będą przeszukane kolejno
 i~\code{\$TEXMFDIST/tex} (wszystkie wraz z~katalogami niższego poziomu;
 dwie ostatnie ścieżki \emph{wyłącznie} na podstawie zawartości
 pliku \file{ls-R}).
-Jest to wygodny sposób na uruchamianie dwóch równoległych struktur \TeX-owych,
-jednej ,,zamrożonej'' (np. na \CD), a~drugiej ciągle uaktualnianej nowo
-pojawiającymi się  wersjami.
-Używanie zmiennej \code{\$TEXMF} we wszystkich definicjach daje pewność,
-że uaktualnione drzewo jest   przeszukiwane jest przeszukiwane w pierwszej kolejności.
+%Jest to wygodny sposób na uruchamianie dwóch równoległych struktur \TeX-owych,
+%jednej ,,zamrożonej'' (np. na \CD), a~drugiej ciągle uaktualnianej nowo
+%pojawiającymi się  wersjami.
+%Używanie zmiennej \code{\$TEXMF} we wszystkich definicjach daje pewność,
+%że uaktualnione drzewo jest   przeszukiwane jest przeszukiwane w pierwszej kolejności.
 
 \subsubsection{Rozwijanie podkatalogów}
 \label{sec:subdirectory-expansion}
 
 Dwa lub więcej kolejnych ,,ciachów'' (,,/'') w~elemencie ścieżki,
-występujących po nazwie katalogu~\var{d}, zastępowanych jest przez wszystkie
+występujących po nazwie katalogu~\var{d\/}, zastępowanych jest przez wszystkie
 podkatalogi~\var{d}, najpierw podkatalogi znajdujące się  bezpośrednio
 pod~\var{d}, potem te pod nimi i~tak dalej.  Na każdym etapie
 kolejność, w~jakiej przeszukiwane są katalogi, jest \emph{nieokreślona}.
@@ -2428,28 +2412,29 @@ Na przykład \samp{/a//b} rozwija się  do katalogów \file{/a/1/b},
 Możliwe jest wielokrotne użycie \samp{//} w~ścieżce, jednakże \samp{//}
 występujące na początku ścieżki nie jest brane pod uwagę.
 
-\subsubsection{Lista znaków specjalnych i~ich znaczeń -- podsumowanie}
+\subsubsection{Lista znaków specjalnych w plikach \file{texmf.cnf} -- podsumowanie}
+\label{sec:cnf-special-chars}
 
-Poniższa lista podsumowuje znaczenie znaków specjalnych w~plikach
-konfiguracyjnych.
+Poniższa lista podsumowuje znaczenie znaków specjalnych i konstrukcji w~plikach
+konfiguracyjnych \KPS{}.
 %%%
 
 \newcommand{\CODE}[1]{\makebox[3em][l]{\code{#1}}}
 \begin{ttdescription}
 \item[\CODE{:}] Znak rozdzielający w~specyfikacji ścieżki; umieszczony na
- początku lub na końcu ścieżki zastępuje domyślne rozwinięcie ścieżki.\par
+ początku lub na końcu ścieżki, albo podwojony w środku ścieżki, zastępuje domyślne rozwinięcie ścieżki.\par
 \item[\CODE{;}] Znak rozdzielający dla systemów nieuniksowych
  (działa tak jak \code{:}).
 \item[\CODE{\$}] Rozwijanie zmiennej.
 \item[\CODE{\string~}] Oznacza katalog główny użytkownika.
 \item[\CODE{\char`\{\dots\char`\}}] Rozwijanie nawiasów.% np.
     %\verb+a{1,2}b+ zmieni się  w~\verb+a1b:a2b+;
+\item[\CODE{,}] Oddziela elementy w rozwinięciu nawiasu.%Separates items in brace expansion.
 \item[\CODE{//}] Rozwijanie podkatalogów (może wystąpić gdziekolwiek
  w~ścieżce, poza jej początkiem).
 \item[\CODE{\%}] Początek komentarza, obejmującego wszystkie znaki do końca 
  linii.
-\item[\CODE{\bs}] Znak kontynuacji (pozwala na przełamanie wiersza
-         z~wyrażeniem).
+\item[\CODE{\bs}] Znak kontynuacji na końcu wiersza pozwalający na wpisy wieloliniowe.% na przełamanie wiersza z~wyrażeniem).
 \item[\CODE{!!}] Przeszukiwanie \emph{tylko} bazy danych,
          a~\emph{nie} dysku.
 \end{ttdescription}
@@ -2458,7 +2443,7 @@ konfiguracyjnych.
 \label{sec:filename-database}
 
 Podczas przeszukiwania \KPS{} stara się  zminimalizować dostęp do dysku.
-Niemniej, w~przypadku instalacji ze zbyt dużą liczbą katalogów
+Niemniej, w~przypadku instalacji standardowej \TL, lub innej instalacji z wystarczającą liczbą katalogów
 przeglądanie każdego dopuszczalnego katalogu w~poszukiwaniu pliku może
 zabierać sporo czasu (ma to miejsce zwłaszcza, jeżeli przeszukać trzeba setki
 katalogów z~fontami).
@@ -2468,8 +2453,8 @@ Unika się  w~ten sposób czasochłonnego przeszukiwania dysku.
 
 Drugi plik z~bazą danych -- \file{aliases} -- pozwala na nadawanie
 dodatkowych nazw plikom zawartym w~\file{ls-R}.
-Może to być pomocne do adaptacji do DOS-owej konwencji ,,8.3'' nazewnictwa
-plików w~plikach źródłowych.
+%Może to być pomocne do adaptacji do DOS-owej konwencji ,,8.3'' nazewnictwa
+%plików w~plikach źródłowych.
 
 \subsubsection{Baza nazw plików}
 \label{sec:ls-R}
@@ -2534,7 +2519,7 @@ Poniżej przedstawione zostały ważniejsze parametry.
   Domyślnie format odgadywany jest z~nazwy pliku.
   Dla formatów, które nie mają przydzielonego jednoznacznego rozszerzenia,
   takich jak niektóre pliki \MP{}-owe czy pliki konfiguracyjne
-  \cmdname{dvips}-a, należy wyszczególnić nazwę plików (np. \texttt{tex} lub \texttt{enc}), których listę wyświetli uruchomienie \texttt{kpsewhich -{}-help}.
+  \cmdname{dvips}-a, należy wyszczególnić nazwę plików znaną \KPS{} (np. \texttt{tex} lub \texttt{enc}), których listę wyświetli uruchomienie \texttt{kpsewhich -{}-help-formats}.
 
 \item[\texttt{-{}-mode=\var{string}}]\mbox{}\\*
   Ustaw nazwę trybu na \ttvar{string}; dotyczy to jedynie szukania
@@ -2841,8 +2826,7 @@ kdebug:search(cmr10.pfb) => /usr/local/texmf-dist/fonts/type1/public/cm/cmr10.pf
 
 Inną użyteczną cechą \Webc{} jest możliwość kontrolowania wielu parametrów
 określających wielkość pamięci za pomocą pliku \texttt{texmf.cnf} który jest czytany przez \KPS.
- %Zał�cznik~\ref{app:texmf.cnf} zaczynaj�cy się  na
- %stronie~\pageref{app:texmf.cnf} zawiera listing pliku \texttt{texmf.cnf}.
+ 
  Ustawienia wszystkich parametrów znajdują się  w~części trzeciej pliku.
 Najważniejszymi zmiennymi są:
 \begin{ttdescription}
@@ -2853,9 +2837,7 @@ Przykładowo, można wygenerować ,,ogromną'' wersję formatu \TeX{} i~nazwać
 taki plik \texttt{hugetex.fmt}.
 Dzięki standardowemu sposobowi nazywania programów używanych przez
 \KPS{}, właściwa wartość zmiennej \verb|main_memory| będzie
-przeczytana z~pliku \texttt{texmf.cnf}.%(por. wartość standardow�
-%oraz wartość ,,ogromn�'', wykorzystywan� przez program \texttt{hugetex},
-%itd.).
+przeczytana z~pliku \texttt{texmf.cnf}.
 
 \item[\texttt{extra\_mem\_bot}] Dodatkowa wielkość pamięci przeznaczonej
  na ,,duże'' struktury danych \TeX-a, takie jak: pudełka, kleje itd.;
@@ -2879,134 +2861,29 @@ alokacji pamięci. Jest to jednak niezwykle trudne
 do zaimplementowania w~obecnej wersji \TeX-a i~dlatego
 powyższe parametry stanowią praktyczny kompromis, pozwalający
 na pewną elastyczność.
+ 
 
-%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
-%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
-
-%Należy tu jednak nadmienić, iż nie wszystkie programy korzystają
-%z tych zmiennych. Np. Lua\TeX\ posiada nowoczesną,
-%w~pełni dynamiczną alokację pamięci, a zatem powyższe zmienne są
-%w tym przypadku po prostu ignorowane.
-
-%%====
-\begin{comment}%Ja te� nie ale może nie jest potrzebna (ZW)
- %% nie wiem czemu rezygnować z tej części (SW)
-\section{Budowa systemu na nowej platformie uniksowej}\label{sec:build}
-Jeżeli mamy do czynienia z~platformą, dla której nie są dostarczone binaria,
-trzeba będzie skompilować \TeX-a oraz towarzyszące mu programy.
-Nie jest to takie trudne, jak się  wydaje.
-Wszystko czego potrzebujemy, znajduje się   w~katalogu
-\texttt{source}  dystrybucji.
-
-%Najpierw należy zainstalować główne drzewo plików \TeX-owych z~\TL{} \DVD{}
-%(najlepiej wykona� instalacj� podstawow�, bez wybierania
-%binariów systemowych).
-
-\subsection{Warunki wstępne}
-Do skompilowania całego \TeX-a i~jego programów pomocniczych potrzeba
-około 100 megabajtów wolnego miejsca na dysku.
-Potrzebny jest także  kompilator ANSI~C, oprogramowanie \cmdname{make},
-skaner leksykalny oraz generator parserów.
-Programy użytkowe \GNU (\cmdname{gcc}, \GNU \cmdname{make}, \cmdname{m4}, \cmdname{flex}, \cmdname{bison})
-są najlepiej przetestowanymi na różnych platformach.
-%Poprawnie powinny pracować \cmdname{gcc}-2.7.*, \cmdname{flex}-2.4.7
-%i~\acro{GNU}\,\cmdname{make}-3.72.1 lub nowszy.
-Można też korzystać z~innych kompilatorów C i~programów
-\cmdname{make}, wymaga to jednak dobrego zrozumienia zasad tworzenia
-programów uniksowych, aby poradzić sobie z~ewentualnymi problemami.
-
- W~wyniku wykonania polecenia \texttt{uname} powinniśmy
- otrzymać jakąś rozsądną wartość.
-
-\subsection{Konfiguracja}
-Należy rozpakować źródła ze skompresowanego pliku \texttt{tar}
-z~katalogu \dirname{source} na twardy dysk, a~potem przejść do katalogu,
-do którego zostały one skopiowane.
-Teraz trzeba się  zdecydować, gdzie będzie główny katalog instalacji,
-np.\ \path|/usr/TeX| lub \path|/usr/local/TeX|.
-Naturalnie, należy użyć tej samej lokalizacji, która została użyta
-podczas instalacji głównego drzewa \TeX-owego.
-
-uruchomić \textsf{configure} z~linii poleceń:
-\begin{alltt}
-> \Ucom{./configure --prefix=/usr/local/TeX}
-\end{alltt}
-
-Katalog ,,prefix'' to ten, w~którym zainstalowane zostało główne drzewo
-\TeX-owe. Zostanie użyty następujący układ katalogów
- (\verb|$TEXDIR| oznacza wybrany powyżej katalog):
+\htmlanchor{texmfdotdir}
+\subsection{\texttt{\$TEXMFDOTDIR}}
+\label{sec:texmfdotdir}
 
-\noindent
-\begin{tabular}{>{\ttfamily}ll@{}}
-  \dirname{$TEXDIR/man}                  & strony manuala uniksowego,\\
-  \dirname{$TEXDIR/share/texmf}          & główne drzewo \TeX-owe,
-                                           zawierające makra itp.,\\
-  \dirname{$TEXDIR/info}                 & podręczniki w formacie {GNU}
-                                           info,\\
-  \dirname{$TEXDIR/bin/$PLATFORM}        & binaria\\
-\end{tabular}
-%$
-
-Można uniknąć stosowania ,,\dirname{share/}'' przed katalogiem
-\dirname{texmf}, ponieważ \dirname{$TEXDIR/share/texmf}
-i~\dirname{$TEXDIR/texmf} są wykrywane automatycznie przez skrypt \cmdname{configure}.
-W~razie wybrania innego katalogu, trzeba ten katalog wyszczególnić 
-parametrem \verb|--datadir| skryptu \cmdname{configure}.
-
-Jeżeli nie chcemy używać katalogu \dirname{$PLATFORM}
-(a~więc umieścić binaria bezpośrednio w~\dirname{$TEXDIR/bin}), to 
-w~wywołaniu skryptu \cmdname{configure} należy użyć parametru
-\verb|--disable-multiplatform|.
-
-Więcej dostępnych parametrów (np. pomijanie pakietów opcjonalnych, takich
-jak \OMEGA) można zobaczyć, uruchamiając
-\texttt{./configure -{}-help}.
-
-\subsection{Uruchamianie \textsf{make}}
-Po upewnieniu się, że nie jest ustawiona zmienna powłoki \texttt{noclobber},
-należy napisać:
-\begin{alltt}
-> \Ucom{make world}
+W wielu miejscach powyżej podajemy różne ścieżki przeszukiwania zaczynające się od znaku \code{.} (aby najpierw przeszukać katalog bieżący), tak jak w
+\begin{alltt}\small
+TEXINPUTS=.;$TEXMF/tex//
 \end{alltt}
-i~\ldots zaparzyć sobie kawę.
 
-Może się  też przydać zapisanie całego procesu
-kompilacji w~pliku \texttt{.log}:
-\begin{alltt}
-> \Ucom{sh -c "make world >world.log 2>\&1" \&}
-\end{alltt}
-Zanim stwierdzimy, że wszystko jest w~porządku, warto sprawdzić, czy w~pliku
-\texttt{.log} nie ma komunikatów błędów (kiedy polecenie zwraca kod błędu,
-{GNU} \cmdname{make} zawsze używa sekwencji \samp{***}),
-i~czy utworzone zostały wszystkie binaria:
-\begin{alltt}
-> \Ucom{cd \var{TEXDIR}/bin/\var{archname}}
-> \Ucom{ls | wc}
-\end{alltt}
-Oczekiwanym rezultatem jest ponad 200. Polecenie \texttt{make world} jest
-równoważne z~\texttt{make all install strip}.
-Jeśli do uruchamiania \texttt{make install} potrzebne są specjalne
-uprawnienia, można uruchomić dwie oddzielne sesje \cmdname{make}:
-\begin{alltt}
-> \Ucom{make all}
-> \Ucom{su}
-> \Ucom{make install strip}
+Jest to uproszczenie. Plik \code{texmf.cnf} który dostarczamy w \TL{} używa \filename{$TEXMFDOTDIR} zamiast \samp{.}, tak jak w 
+\begin{alltt}\small
+TEXINPUTS=$TEXMFDOTDIR;$TEXMF/tex//
 \end{alltt}
+(W dostarczonym pliku druga część jest nieco bardziej skomplikowana niż tylko \filename{$TEXMF/tex//}. Ale to jest mniej ważne; tu chcemy przedstawić  zmienną \filename{$TEXMFDOTDIR}.)
 
-\subsection{Końcowe kroki konfiguracyjne}
-Należy uaktualnić zmienną \envname{PATH} o~nazwę katalogu zawierającego
-właśnie zainstalowane binaria (np.\
-\dirname{/usr/local/TeX/bin/mips-sgi-irix6.3}); podobnie postąpić trzeba
-z~\envname{MANPATH} i~\envname{INFOPATH} i~dołączyć do nich
-odpowiednie nazwy podkatalogów, tj.\
-\dirname{$TEXDIR/man} oraz \dirname{$TEXDIR/info}.
-Patrz część~\ref{sec:postinstall} (str.~\pageref{sec:postinstall}).
+Powód użycia zmiennej \filename{$TEXMFDOTDIR} w definicji ścieżki zamiast \samp{.} jest oczywisty -- może ona być nadpisana. Na przykład,   dokument może składać się   z wielu plików umieszczonych w różnych podkatalogach. Aby sobie z tym poradzić należy ustawić \filename{TEXMFDOTDIR} jako \filename{.//} (na przykład w katalogu w~którym budujemy dokument) i wtedy wszystkie podkatalogi będą przeszukiwane. (Uwaga: nie należy używać  \filename{.//} domyślnie. Jest  wysoce niepożądane i potencjalnie niebezpieczne przeszukiwanie wszystkich podkatalogów dla konkretnego dokumentu.)
 
-Jeśli zechcesz udostępnić skompilowane przez siebie programy, skontaktuj
-się  z~nami (\url{tex-live@tug.org}); chętnie umieścimy je na stronie \TL.
-\end{comment}
+I jeszcze jeden przykład. Jeśli wszystkie pliki są wyszukiwane poprzez podanie bezpośrednich ścieżek to nie trzeba przeszukiwać bieżącego katalogu. Można wtedy ustawić \filename{$TEXMFDOTDIR}  na np. \filename{/nonesuch} albo inny nie istniejący katalog.
+
+Domyślną wartością \filename{$TEXMFDOTDIR} jest \samp{.} i taka jest w \filename{texmf.cnf}.
 
-%--------------------------
 \htmlanchor{ack}
 \section{Podziękowania}
 
@@ -3019,9 +2896,9 @@ przy głównym współudziale:
   (odpowiednio: TUG, DANTE e.V., NTG, i~GUST), 
   które wspólnie zapewniają potrzebną infrastrukturę techniczną 
   i~organizacyjną. Dołącz do swojej grupy użytkowników systemu \TeX!  (Odwiedź 
-\url{http://tug.org/usergroups.html});
+\url{https://tug.org/usergroups.html});
 
-\item zespołu CTAN (\url{http://ctan.org}), 
+\item zespołu CTAN (\url{https://ctan.org}), 
  %(w~szczeg�lno�ci Robina Fairbairnsa i~Rainera  Sch\"opfa), 
  który dystrybuuje obrazy płyt \TL{} i~udostępnia wspólną 
  infrastrukturę służącą aktualizacji pakietów, od której zależy \TL{};
@@ -3052,18 +2929,21 @@ w~październiku 2015 roku, dedykujemy kontynuację prac Jego pamięci.
   pracować nad jego ulepszaniem i~błyskawicznie dostarczał poprawki;
   Eitan zmarł w~czerwcu 2009~r. i dedykujemy tę dokumentację Jego pamięci;
   
-\item Hansa Hagena, który dostosowywać pakiet \ConTeXt\ 
-(\url{http://pragma-ade.com}) do potrzeb \TL;
+\item Hansa Hagena, który dostosowywał pakiet \ConTeXt\ 
+(\url{https://pragma-ade.com}) do potrzeb \TL i nadal rozwija \TeX-a;
 
 \item \Thanh{}a, %%! H\`an Th\^e Th\`anha co� nie działa w polskiej wersji [SW]
- Martina Schr\"odera i~zespołu pdf\TeX (\url{http://pdftex.org}), którzy 
+ Martina Schr\"odera i~zespołu pdf\TeX (\url{https://pdftex.org}), którzy 
  kontynuują ulepszanie tego programu;
  
 \item Hartmuta Henkela, mającego istotny udział w~rozwoju pdf\TeX-a,
  Lua\TeX-a i~innych programów; 
  
+ \item Shunshaku Hirata, za wiele oryginalnych i będących kontynuacją ulepszeń sterownika  DVIPDFM$x$.
+
+ 
 \item Taco Hoekwatera, który wznowił rozwój MetaPosta i~pracować nad
- Lua\TeX-em (\url{http://luatex.org}), jak też pomógł w~integracji \ConTeXt\ w~\TL oraz
+ Lua\TeX-em (\url{https://luatex.org}), jak też pomógł w~integracji \ConTeXt\ w~\TL oraz
  ulepszył bibliotekę Kpathsea, dodając jej wielowątkowość;
  
 \item Khaleda Hosny, który pracuje nad doskonaleniem \XeTeX, DVIPDFM$x$
@@ -3075,7 +2955,7 @@ w~październiku 2015 roku, dedykujemy kontynuację prac Jego pamięci.
  
 \item Akira Kakuto, który dostarczył programy dla Windows, pochodzące
   z~japońskiej dystrybucji W32TEX
-  (\url{http://w32tex.org}), 
+  (\url{https://w32tex.org}), 
   stale dostosowywane i~aktualizowane dla potrzeb \TL;
   
 \item Jonathana Kew, który zainicjować nową ścieżkę
@@ -3083,7 +2963,10 @@ w~październiku 2015 roku, dedykujemy kontynuację prac Jego pamięci.
   tego programu z~\TL, jak również zapoczątkował prace nad instalatorem dla
   Mac\TeX{} oraz edytorem \TeX{}works;
   
-\item Dicka Kocha, który pielęgnuje Mac\TeX-a (\url{http://tug.org/mactex}) 
+  \item Hironori Kitagawa, za duży wkład pracy nad   p\TeX-em i jego obsługą;
+
+  
+\item Dicka Kocha, który pielęgnuje Mac\TeX-a (\url{https://tug.org/mactex}) 
  w~ścisłym połączeniu z~\TL i~bardzo sympatycznie współpracuje;
  
 \item Reinharda Kotuchy, mającego istotny udział w~stworzeniu nowej infrastruktury
@@ -3095,12 +2978,18 @@ w~październiku 2015 roku, dedykujemy kontynuację prac Jego pamięci.
  infrastruktury i~programu instalacyjnego dla \TL{} 2008 (szczególnie dla 
  Windows) oraz włożyła sporo pracy w~aktualizację tej dokumentacji;
  
+ \item Clerk Ma, za poprawianie błędów w silnikach i rozbudowę;
+
 \item Mojcy Miklavec, która pomagała wielokrotnie w~pracach związanych
  z~\ConTeXt;
  
  \item Heiko Oberdiek, za pakiet \pkgname{epstopdf} i wiele innych, skompresowanie ogromnych plików danych \pkgname{pst-geo}, abyśmy mogli
 je dołączył, a przede wszystkim, za jego godną uwagi pracę nad pakietem
 \pkgname {hyperref}.
+
+\item Phelype Oleinik, za wprowadzenie w 2020 roku dla wszystkich systemów group-delimited \cs{input}.
+ 
+
  
 \item Petra Ol\shac{}\aac{}ka, który koordynował i~sprawdzał
   przygotowanie pakietów czeskich i~słowackich;
@@ -3126,6 +3015,9 @@ je dołączył, a przede wszystkim, za jego godną uwagi pracę nad pakietem
 \item Luigi Scarso, który kontynuuje rozwój MetaPosta, Lua\TeX-a i~innych
  programów;
  
+ \item Andreasa Scherera, za \texttt{cwebbin}, implementację CWEB używaną w  \TL{};
+
+ 
 \item Tomka Trzeciaka, który pracowicie rozwiązywał rozliczne problemy
  związane z Windows;
  
@@ -3142,6 +3034,12 @@ je dołączył, a przede wszystkim, za jego godną uwagi pracę nad pakietem
  dla Mac\,OS\,X{};
  
 \item Grahama Williamsa, który zainicjować prace nad \TeX\ Catalogue.
+
+\item Josepha Wrighta, za ogromną pracę nad przystosowaniem niektórych instrukcji pierwotnych dostępnych dla wszystkich silników;
+ 
+\item Hironobu Yamashita, za duży wkład pracy nad   p\TeX-em i jego obsługą;
+
+
 \end{itemize*}
 
 Binaria dla różnych platform skompilowali:
@@ -3162,7 +3060,7 @@ Norbert Preining (\pkgname{x86\_64-linux}).
 %Boris Veytsman (\pkgname{armel-linux}).
 
 Informacje na temat procesu budowy \TL{} można znaleźć na stronie:
-\url{http://tug.org/texlive/build.html}.
+\url{https://tug.org/texlive/build.html}.
 
 Aktualizacje i~tłumaczenia dokumentacji wykonali:
 Denis Bitouz\'e \& Patrick Bideault (francuski),
@@ -3174,7 +3072,7 @@ Petr Sojka \& Jan Busa (czeski\slash słowacki),
 Boris Veytsman (rosyjski),
 Zofia Walczak (polski),
 Uwe Ziegenhagen (niemiecki).  Dokumentację \TL{} znajdziemy na stronie 
-  \url{http://tug.org/texlive/doc.html} .
+  \url{https://tug.org/texlive/doc.html} .
   
 %Siep Kroonenberg i~Karl Berry (angielski),
 %Denis Bitouz\'e  (francuski),
@@ -3186,7 +3084,7 @@ Uwe Ziegenhagen (niemiecki).  Dokumentację \TL{} znajdziemy na stronie
 %Boris Veytsman (rosyjski),
 %Staszek Wawrykiewicz i~Ryszard Kubiak (polski).
 %Uwe Ziegenhagen (niemiecki),
-%Na stronie \url{http://tug.org/texlive/doc.html} będą umieszczane ewentualne
+%Na stronie \url{https://tug.org/texlive/doc.html} będą umieszczane ewentualne
 %aktualizacje tej dokumentacji.
 
 Oczywiście, najważniejsze podziękowania należą się  Donaldowi Knuthowi
@@ -3247,7 +3145,7 @@ zaktualizowano setki pakietów. Szczegółową zawartość pakietów
 zapisano w~plikach XML.
 Główną zmianą w~\TeX\ Live~5 było usunięcie programów, które nie miały 
 statusu {\it public domain}. Zawartość całej płytki powinna odpowiadać ustaleniom
-Debian Free Software Guidelines (\url{http://www.debian.org/intro/free}).
+Debian Free Software Guidelines (\url{https://www.debian.org/intro/free}).
 Dołożyliśmy wszelkich starań, aby sprawdzić warunki licencyjne pakietów.
  
 
@@ -3325,7 +3223,7 @@ pliki dotyczące fontów znajdują się  odtąd w~ramach jednego podkatalogu
 \dirname{fonts/}.
 
 Metody radzenia sobie z~sytuacjami związanymi z~przejęciem na nowy układ
-katalogów omawiał artykuł \url{http://tug.org/texlive/mapenc.html}.
+katalogów omawiał artykuł \url{https://tug.org/texlive/mapenc.html}.
 
 \item Do \TK\ \DVD{} dodano nową dystrybucję dla Windows o~nazwie
 pro\TeX{}t (opartą na \MIKTEX-u). Była ona dostępna także  na odrębnym \CD. Choć pro\TeX{}t nie bazuje na implementacji Web2C, stosuje układ katalogów
@@ -3389,7 +3287,7 @@ z~dotychczasowymi przyzwyczajeniami użytkowników. Brano wówczas pod uwagę,
 że \cs{pdfoutput} może być zdefiniowany nawet wtedy,
 gdy generowany jest plik DVI.
 
-\item pdf\TeX\ (\url{http://pdftex.org}) zyskał wówczas wiele nowych
+\item pdf\TeX\ (\url{https://pdftex.org}) zyskał wówczas wiele nowych
 cech:
 
  \begin{itemize*}
@@ -3398,7 +3296,7 @@ cech:
  dodatkowe wpisy w~tych mapach.
 
  \item mikro-typograficzne operacje z~fontami są łatwiejsze w użyciu;\\
- \url{http://www.ntg.nl/pipermail/ntg-pdftex/2004-May/000504.html}
+ \url{https://www.ntg.nl/pipermail/ntg-pdftex/2004-May/000504.html}
 
  \item wszystkie parametry pracy pdf\TeX-a, dotychczas określane
  w~specjalnym pliku konfiguracyjnym \filename{pdftex.cfg}, muszą być
@@ -3434,11 +3332,11 @@ więcej informacji zawarto w~podręczniku \Webc: \OnCD{texmf-dist/doc/web2c}.
  użyć opcji \optname{-enc}. Ogólnie mówiąc, enc\TeX\ obsługuje
  przekodowanie wejścia i~wyjścia, włączając także  Unicode (UTF-8)
  (patrz \OnCD{texmf-dist/doc/generic/enctex/} oraz
- \url{http://www.olsak.net/enctex.html}).
+ \url{https://www.olsak.net/enctex.html}).
 
 \item Udostępniono nowy program Aleph, który łączył cechy \eTeX\ i~\OMEGA.
  Skromna dokumentacja jest dostępna na \OnCD{texmf-dist/doc/aleph/base}
- oraz \url{http://www.tex.ac.uk/cgi-bin/texfaq2html?label=aleph}.
+ oraz  \url{https://texfaq.org/FAQ-enginedev}.   
  Format oparty na \LaTeX-u dla programu Aleph nazwano \textsf{lamed}.
 
 \item Dystrybucja \LaTeX-a została po raz pierwszy zaopatrzona w~nową
@@ -3448,13 +3346,15 @@ więcej informacji zawarto w~podręczniku \Webc: \OnCD{texmf-dist/doc/web2c}.
  w~\OnCD{texmf-dist/doc/latex/base}.
 
 \item Dołączono także  program \cmdname{dvipng} konwertujący pliki DVI
-do formatu graficznego PNG (\url{http://www.ctan.org/pkg/dvipng}).
+do formatu graficznego PNG (\url{https://www.ctan.org/pkg/dvipng}).
 
 \item W~porozumieniu i~z~pomocą autora, Claudio Beccariego, ograniczono
  pakiet \pkgname{cbgreek} do zestawu fontów rozsądnego rozmiaru. Usunięto
  sporadycznie używane fonty konturowe i~służące do prezentacji. Pełen
  zestaw jest oczywiście nadal dostępny z~serwerów CTAN
-(\url{http://mirror.ctan.org/tex-archive/fonts/greek/cbfonts}).
+  (\url{https://ctan.org/pkg/cbgreek-complete}).
+ 
+
 
 \item Usunięto program \cmdname{oxdvi}; jego funkcje przejął
  \cmdname{xdvi}.
@@ -3544,11 +3444,11 @@ latex --translate-file=empty.tcx twojplik.tex
 Największą nowością edycji lat 2006 i~2007 być Xe\TeX{},
 w~postaci programów \texttt{xetex} i~\texttt{xelatex}; patrz
 \OnCD{texmf-dist/doc/xetex/XeTeX-reference.pdf} lub
-\url{http://scripts.sil.org/xetex}.
+\url{https://scripts.sil.org/xetex}.
 
 W istotny sposób został zaktualizowany MetaPost, zaplanowano także  jego
-dalszy rozwój (\url{http://tug.org/metapost/articles}); to samo dotyczy
-pdf\TeX-a (\url{http://tug.org/applications/pdftex}).
+dalszy rozwój (\url{https://tug.org/metapost/articles}); to samo dotyczy
+pdf\TeX-a (\url{https://tug.org/applications/pdftex}).
 
 Pliki formatów (pdf)TeX-a (\filename{.fmt}) oraz analogiczne dla MetaPosta
 i~Meta\-Fonta są od tej edycji zapisywane w~podkatalogach
@@ -3564,17 +3464,17 @@ pozostałe formaty nadal analizują pierwszy wiersz z~\texttt{\%\&}.
 
 Oczywiście, jak zwykle, w~okresie od poprzedniego wydania opracowano setki
 innych aktualizacji pakietów i programów. Kolejne aktualizacje można znaleźć
-tradycyjnie na {CTAN} (\url{http://mirror.ctan.org}).
+tradycyjnie na {CTAN} (\url{https://mirror.ctan.org}).
 
 Drzewo źródłowe \TL{} jest odtąd przechowywane w~Subversion. Przeglądanie
 umożliwia standardowy interfejs www, a~jego adres zamieszczono na stronie 
-\url{http://tug.org.pl/texlive}.
+\url{https://tug.org.pl/texlive}.
 Mimo iż nie widać efektów tej zmiany w końcowej dystrybucji, mamy nadzieję,
 że w~nadchodzących latach będzie to stabilne repozytorium oprogramowania
 dla rozwoju \TL{}.
 
 W~maju 2006~r. Thomas Esser ogłosił, że zaprzestaje aktualizowania
-dystrybucji te\TeX{} (\url{http://tug.org/tetex}).  Spowodowało to znaczny
+dystrybucji te\TeX{} (\url{https://tug.org/tetex}).  Spowodowało to znaczny
 wzrost zainteresowanie \TL, szczególnie wśród dystrybutorów
 {GNU}/Linuksa. (W~\TL{} zdefiniowano w przybliżeniu równoważny, nowy
 schemat instalacyjny pod nazwą \texttt{tetex}.) Mamy nadzieję, że
@@ -3593,7 +3493,7 @@ regularnie aktualizować pakiety, w~miarę jak będą się  pojawiać na serwera
 \CTAN.
 
 W~tym wydaniu pojawił się  nowy ,,silnik'', Lua\TeX\
-(\url{http://luatex.org}). Prócz nowych, elastycznych możliwości 
+(\url{https://luatex.org}). Prócz nowych, elastycznych możliwości 
 dotyczących składu, udostępnia on doskonały język skryptowy do 
 zastosowania zarówno w~dokumentach \TeX-owych, jak i~poza nimi.
 
@@ -3612,7 +3512,7 @@ zostały zablokowane (edycja plików konfiguracyjnych formatów i~wzorców
 przenoszenia).
 
 Program \cmdname{xindy} do tworzenia skorowidzów 
-(\url{http://xindy.sourceforge.net/}) jest obecnie dostępny dla większości
+(\url{https://xindy.sourceforge.net/}) jest obecnie dostępny dla większości
 platform.
 
 Narzędzie \cmdname{kpsewhich} może obecnie raportować wszystkie wyniki
@@ -3639,7 +3539,7 @@ co ułatwia ich aktualizację.
 
 Do tego wydania włączono także  ostatnie zmiany wprowadzone przez 
 Donalda Knutha (tzw. \textit{\TeX\ tuneup of 2008}); patrz:
-\url{http://tug.org/TUGboat/Articles/tb29-2/tb92knut.pdf}.
+\url{https://tug.org/TUGboat/Articles/tb29-2/tb92knut.pdf}.
 
 \subsubsection{Wydanie 2009}
 
@@ -3652,7 +3552,7 @@ nadpisaniu wszelkich utworzonych wcześniej przez użytkownika plików PDF,
 ale można także  wyłączyć uruchamianie \code{epstopdf}, wstawiając
 |\newcommand{\DoNotLoadEpstopdf}{}| (lub |\def...|) przed deklaracją
 \cs{documentclass}. Szczegóły można znaleźć w dokumentacji pakietu epstopdf
-(\url{http://ctan.org/pkg/epstopdf-pkg}).
+(\url{https://ctan.org/pkg/epstopdf-pkg}).
 
 Ważną zmianą jest także  uruchamianie podczas kompilacji niektórych
 zewnętrznych programów via \cs{write18}. Dotyczy to np. 
@@ -3666,7 +3566,7 @@ w~pliku \code{texmf.cnf}.
 Od wydania 2009 domyślnym formatem wyjściowym dla Lua\AllTeX\ staje się  PDF 
 (wykorzystuje on m.in. obsługę przez Lua\-\TeX-a fontów OpenType). Aby uzyskać
 plik DVI należy użyć nowych poleceń: \code{dviluatex} lub \code{dvilualatex}.
-Strona domowa projektu Lua\TeX: \url{http://luatex.org}.
+Strona domowa projektu Lua\TeX: \url{https://luatex.org}.
 
 Usunięto oryginalny silnik Omega i format Lambda (w uzgodnieniu z autorami).
 Pozostał zaktualizowany Aleph i format Lamed, oraz pliki pomocnicze Omega.
@@ -3675,24 +3575,24 @@ Załączono nowe wydanie fontów AMS \TypeI, m.in. fonty Computer
 Modern. Zawierają one poprawki, jakie D.~Knuth wprowadził w~plikach
 metafontowych w ciągu ostatnich lat, a także  poprawki hintingu.
 Hermann Zapf przeprojektował także  fonty Euler (patrz
-\url{http://tug.org/TUGboat/Articles/tb29-2/tb92hagen-euler.pdf}).  Co
+\url{https://tug.org/TUGboat/Articles/tb29-2/tb92hagen-euler.pdf}).  Co
 ważne, dla wszystkich fontów nie zmieniono plików metrycznych (TFM).
-Strona domowa fontów: \url{http://www.ams.org/tex/amsfonts.html}.
+Strona domowa fontów: \url{https://www.ams.org/tex/amsfonts.html}.
 
 Dla Windows i Mac\TeX{} dołączono nowe środowisko\dywiz edytor \TeX{}works.
-Dla innych platform patrz: \url{http://tug.org/texworks}.
+Dla innych platform patrz: \url{https://tug.org/texworks}.
 Inspirowany przez edytor TeXShop dla Mac\,OS\,X, \TeX{}works jest  
 wieloplatformowym, łatwym w użyciu środowiskiem pracy.
 
 Dla niektórych platform załączono nowy program graficzny Asymptote
-(\url{http://asymptote.sourceforge.net}). Korzysta on z tekstowej notacji
+(\url{https://asymptote.sourceforge.io}). Korzysta on z tekstowej notacji
 zbliżonej do MetaPosta, ale rozszerzonej do obsługi 3D itp.
 
 Program \code{dvipdfm} został zastąpiony przez \code{dvipdfmx}, który
 działa w specjalnym trybie kompatybilnym, gdy użyć do wywołania
 dawną nazwę. \code{dvipdfmx} wspiera {CJK} i zawiera wiele poprawek
 od ostatniej dystrybucji \code{dvipdfm}. Strona domowa:
-\url{http://project.ktug.or.kr/dvipdfmx}.
+\url{https://project.ktug.or.kr/dvipdfmx}.
 
 Dodano zestawy programów dla \pkgname{cygwin} i \pkgname{i386-netbsd},
 podczas gdy usunięto programy dla innych platform BSD. Zapewniono nas,
@@ -3703,7 +3603,7 @@ systemów.
 
 Inne zmiany: do kompresji pakietów użyto programu \pkgname{xz},
 stanowiącego stabilny zamiennik \pkgname{lzma}
-(\url{http://tukaani.org/xz/}); znak |$| jest obecnie dozwolony w nazwach
+(\url{https://tukaani.org/xz/}); znak |$| jest obecnie dozwolony w nazwach
 plików, o ile nie poprzedza on nazwy znanej zmiennej; biblioteka Kpathsea
 jest obecnie wielowątkowa (co wykorzystano w~programie MetaPost); do budowy
 wszystkich programów wykorzystano teraz Automake.
@@ -3726,7 +3626,7 @@ innym sposobem plików PDF, ale można również zabronić uruchamiania
 |\newcommand{\DoNotLoadEpstopdf}{}| (lub |\def...|). Program \code{epstopdf} nie jest
 również używany w~przypadku dołączenia pakietu \pkgname{pst-pdf}. Więcej
 szczegółów znajduje się  w dokumentacji pakietu epstopdf
-(\url{http://ctan.org/pkg/epstopdf-pkg}).
+(\url{https://ctan.org/pkg/epstopdf-pkg}).
 
 Domyślnie włączono również wykonywanie kilku programów zewnętrznych dla \TeX-a
 poprzez mechanizm \cs{write18}.  Dotyczy to: \code{repstopdf},
@@ -3754,16 +3654,16 @@ wyłączona poleceniem \code{tlmgr option autobackup 0}.
 
 Dołączono nowe programy: p\TeX\ i~narzędzia do składu w~języku japońskim,
 \BibTeX{}U dla obsługi Unicode w~\BibTeX-u, chktex
-(\url{http://baruch.ev-en.org/proj/chktex}) -- program do sprawdzania 
+(\url{https://baruch.ev-en.org/proj/chktex}) -- program do sprawdzania 
 dokumentów \AllTeX, dvisvgm -- konwerter DVI do SVG  
-(\url{http://dvisvgm.sourceforge.net}) oraz binaria dla nowych platform
+(\url{https://dvisvgm.sourceforge.net}) oraz binaria dla nowych platform
 sprzętowych: \code{amd64-freebsd}, \code{amd64-kfreebsd},
 \code{i386-freebsd}, \code{i386-kfreebsd}, \code{x86\_64-darwin},
 \code{x86\_64-solaris}.
 
 W~dokumentacji zmian poprzedniego wydanie (\TL{} 2009) nie zdążono uwzględnić
 usunięcia wielu programów uruchomieniowych dla \TeX4ht
-(\url{http://tug.org/tex4ht}) oraz zastąpienia ich jednym programem
+(\url{https://tug.org/tex4ht}) oraz zastąpienia ich jednym programem
 \code{mk4ht}.
 
 Wreszcie, z~powodu niewystarczającej ilości miejsca na płycie \TK\ \DVD,
@@ -3881,7 +3781,7 @@ font expansion, tracking).
 W~\cmdname{tlmgr} zastosowano operację ,,przypinania'' (ang.
 \textit{pinning}) wielu repozytoriów do pobierania aktualizacji.
 więcej informacji: \verb|tlmgr --help| lub strona
-\url{http://tug.org/texlive/doc/tlmgr.html#MULTIPLE-REPOSITORIES}.
+\url{https://tug.org/texlive/doc/tlmgr.html#MULTIPLE-REPOSITORIES}.
 
 Dodano bądź przywrócono binaria dla platform: \pkgname{armhf-linux}, 
 \pkgname{mips-irix}, \pkgname{i386-netbsd} i~\pkgname{amd64-netbsd};
@@ -3905,11 +3805,11 @@ modyfikujące spacjowanie, mające w zamierzeniu ułatwiać oblewanie tekstem.
 
 Lua\TeX: jest kilka istotnych zmian i~poprawek w~ładowaniu fontów i~wzorców
 przenoszenia. Najważniejszym dodatkiem są nowe warianty silnika:
-\code{luajittex} (\url{http://foundry.supelec.fr/projects/luajittex}) oraz
+\code{luajittex} (\url{https://foundry.supelec.fr/projects/luajittex}) oraz
 pokrewne \code{texluajit} and \code{texluajitc}. Wykorzystują one 
 Lua do kompilacji do kodu maszynowego (ang. \emph{just-in-time compilation};
 szczegóły na ten temat zawiera artykuł na stronie 
-\url{http://tug.org/TUGboat/tb34-1/tb106scarso.pdf}).  
+\url{https://tug.org/TUGboat/tb34-1/tb106scarso.pdf}).  
 \code{luajittex} jest nadal w~fazie rozwoju, nie jest dostępny dla wszystkich
 platform i~jest znacznie mniej stabilny niż \code{luatex}. Zarówno my, jak 
 i~projektanci tego programu zalecamy jego użycie jedynie do eksperymentów
@@ -3958,7 +3858,7 @@ wspieranie Windows XP, może się  w~przyszłości zdarzyć, że nasze programy
 nie będą działać prawidłowo w~tym systemie.
 
 Programy dla niektórych innych platform są dostępne na stronie:
-\url{http://tug.org/texlive/custom-bin.html}. Ponadto binaria dla 
+\url{https://tug.org/texlive/custom-bin.html}. Ponadto binaria dla 
 pewnych platform pominięto na \DVD\ (dla zaoszczędzenia miejsca),
 ale można je zainstalować z~repozytoriów w~sieci.
 
@@ -4012,7 +3912,7 @@ Lua\TeX: ogólne zmiany dotyczące poleceń podstawowych (\textit{primitives})
 -- zredukowana została ich liczba, dla niektórych operacji zmieniono nazwy,
 ponadto zmieniona została struktura węzłów.  Zmiany zostały opisane przez
 Hansa Hagena w~artykule  ,,Lua\TeX\ 0.90 backend changes for PDF and more''
-(\url{http://tug.org/TUGboat/tb37-1/tb115hagen-pdf.pdf}); szczegóły można
+(\url{https://tug.org/TUGboat/tb37-1/tb115hagen-pdf.pdf}); szczegóły można
 znaleźć w~podręczniku Lua\TeX-a \OnCD{texmf-dist/doc/luatex/base/luatex.pdf}.
 
 \MF: nowe, w~znacznym stopniu eksperymentalne ,,rodzeństwo'' -- programy
@@ -4123,7 +4023,7 @@ lub trybu użytkownika
 Być może zredukuje to odwieczny problem przypadkowego wywołania trybu
 użytkownika, i~w~konsekwencji gubienia przyszłych aktualizacji systemowych.
 Szczegóły można znaleźć na stronie: 
-\url{http://tug.org/texlive/scripts-sys-user.html}.
+\url{https://tug.org/texlive/scripts-sys-user.html}.
 
 \code{install-tl}: ścieżki własne użytkownika Mac-ów, takie jak \envname{TEXMFHOME}, są teraz
 w~Mac\TeX-u domyślnie ustawione na |~/Library/...|; nowa opcja
@@ -4149,14 +4049,14 @@ innych zmian nie ma.
 \subsubsection{Wydanie 2018}
 %\label{sec:tlcurrent}
 
-Kpathsea:  Domyślnie nie rozróżnia wielkości liter w nazwach plików w katalogach niesystemowych; wyłączyć tę opcją można w \code{texmf.cnf} lub ustawiając zmienną środowiskową \code{texmf\_casefold\_search} na \code{0}. Więcej informacji można znaleźć w podręczniku Kpathsea (\url{http://tug.org/kpathsea}).
+Kpathsea:  Domyślnie nie rozróżnia wielkości liter w nazwach plików w katalogach niesystemowych; wyłączyć tę opcją można w \code{texmf.cnf} lub ustawiając zmienną środowiskową \code{texmf\_casefold\_search} na \code{0}. Więcej informacji można znaleźć w podręczniku Kpathsea (\url{https://tug.org/kpathsea}).
 
 ep\TeX, eup\TeX: Nowe polecenie pierwotne \cs{epTeXversion}.
 
 Lua\TeX: Przygotowanie do przejścia w 2019 r. na wersję  Lua 5.3: binaria
 \code{luatex53} są dostępne dla większości platform, ale przed uruchomieniem muszą zostać przenazywane   na  
 \code{luatex}. Można też użyć plików \ConTeXt\ Garden
-(\url{http://wiki.contextgarden.net}); tam też dostępne są dodatkowe  informacje.
+(\url{https://wiki.contextgarden.net}); tam też dostępne są dodatkowe  informacje.
 
 
 MetaPost: Poprawiono błędne kierunki  ścieżek oraz wyjście w formatach TFM i PNG .
@@ -4197,9 +4097,10 @@ Usunięte: \code{armel-linux}, \code{powerpc-linux}.
 %płytek), są dostępne na stronie: 
 %\url{ftp://tug.org/historic/systems/texlive}.
 
-\htmlanchor{news}
-\subsection{Wersja aktualna -- 2019}
-\label{sec:tlcurrent}
+\subsection{Wydania 2019}
+%\htmlanchor{news}
+%\subsection{Wersja aktualna -- 2019}
+%\label{sec:tlcurrent}
 
 Kpathsea: Bardziej spójne rozwijanie nawiasów i dzielenie ścieżek; nowa zmienna \code{TEXMFDOTDIR} zamiast ~\code{.} w ścieżce   ułatwia przeszukiwanie dodatkowych lub podkatalogów (patrz komentarze w \code{texmf.cnf}).
 
@@ -4246,6 +4147,64 @@ High Sierra, Mojave);\\ \code{x86\_64-darwinlegacy} nadal obsługuje 10.6 i nows
 
 Platformy: usunięto \code{sparc-solaris}.
 
+
+\htmlanchor{news}
+\subsection{Wersja aktualna -- 2020}
+\label{sec:tlcurrent}
+
+Ogólnie: \begin{itemize}
+\item We wszystkich silnikach \TeX-a, włączając \texttt{tex},
+instrukcja pierwotna \cs{input} akceptuje teraz jako argument nazwę
+pliku w nawiasach grupowych. Znaczenie zależy od systemu
+operacyjnego. Nadal można używać nazwy pliku ograniczonej odstępem lub
+tokenem. Argument w nawiasach grupowych został uprzednio
+zaimplementowany w Lua\TeX-u; teraz jest dostępny we wszystkich
+silnikach. Znaki ASCII podwójnego cudzysłowu (\texttt{"}) są usuwane z
+nazwy pliku, ale tokenizacja pozostawia je poza nią.  Nie wpływa to na
+\LaTeX-owe polecenie \cs{input}, gdyż makro to jest redefinicją
+standardowej instrukcji pierwotnej \cs{input}.
+
+ \item Nowa opcja  \texttt{--cnf-line} dla \texttt{kpsewhich}, \texttt{tex},
+\texttt{mf} i wszystkich innych silników wspomagająca   ustawienia konfiguracyjne z linii poleceń.
+
+ \item Dodanie wielu poleceń pierwotnych do różnych silników w tym i poprzednich latach
+  ma na celu zapewnienie takiej samej funkcjonalności wszystkich silników 
+  (\textsl{\LaTeX\ News \#31},
+\url{https://latex-project.org/news}).
+\end{itemize}
+
+ep\TeX, eup\TeX: Nowe polecenia pierwotne \cs{Uchar}, \cs{Ucharcat},
+\cs{current(x)spacingmode}, \cs{ifincsname}; poprawione \cs{fontchar??} i~\cs{iffontchar}. Tylko dla eup\TeX: \cs{currentcjktoken}.
+
+Lua\TeX: Zintegrowanie z biblioteką HarfBuzz dostępną jako nowy silnik \texttt{luahbtex} (używany przez \texttt{lualatex}) i~\texttt{luajithbtex}.
+Nowe polecenia pierwotne: \cs{eTeXgluestretch}, \cs{eTeXglueshrink},
+\cs{eTeXglueorder}.
+
+pdf\TeX: Nowe polecenie pierwotne \cs{pdfmajorversion}; zmienia ono numer wersji w pliku PDF; nie ma to wpływu na zawartość PDF-a. \cs{pdfximage} i podobne wyszukuje tera pliki obrazów tak samo jak \cs{openin}.
+
+p\TeX: Nowe polecenia pierwotne \cs{ifjfont}, \cs{iftfont}. Także w ep\TeX,
+up\TeX, eup\TeX.
+
+Xe\TeX: Poprawiono \cs{Umathchardef}, \cs{XeTeXinterchartoks}, \cs{pdfsavepos}.
+
+Dvips: Kodowanie bitmapowych czcionek wyjściowych  poprawiające efekt w przypadku stosowania funkcji copy/paste (\url{https://tug.org/TUGboat/tb40-2/tb125rokicki-type3search.pdf}).
+
+Mac\TeX:  Mac\TeX\ and \texttt{x86\_64-darwin} wymaga teraz wersji 10.13 lub nowszej (High~Sierra, Mojave, and Catalina);
+\texttt{x86\_64-darwinlegacy}  nadal obsługuje 10.6 i nowsze. 
+Mac\TeX jest uwierzytelniony a programy uruchamiane z  linii poleceń są   stabilne   co czyni zadość wymaganiom Apple przy instalacji pakietów.  BibDesk i~\TeX\ Live Utility
+nie są dostępne w~Mac\TeX\ ponieważ nie zostały uwierzytelnione, ale 
+\filename{README} zawiera listę łączy, gdzie można je znaleźć.  
+
+\code{tlmgr} i infrastruktura: 
+\begin{itemize*}
+\item Automatycznie ponawia (raz) ładowanie pakietów, których nie udało się załadować wcześniej.
+\item Nowa opcja \texttt{tlmgr check texmfdbs}, do sprawdzania poprawności plików \texttt{ls-R} i~specyfikacji \texttt{!!} dla każdego drzewa
+ \item Używa wersjonowanych nazw plików dla spakowanych pakietów, jak \\ w~\texttt{tlnet/archive/\textsl{pkgname}.rNNN.tar.xz}; zmiana ta powinna być niezauważalna  dla użytkowników, ale   w dystrybucji jest istotna. 
+\item Data \texttt{catalogue-date} nie  powiela informacji zawartych w \TeX~Catalogue, gdyż były one bez związku z aktualizacjami pakietów.
+\end{itemize*}
+
+
+
  
 \subsection{Przyszłe wersje}
 
@@ -4256,20 +4215,17 @@ instalacyjne oraz stale ulepszany i~poprawiany katalog makr
 i~fontów. Zadanie to jest wykonywane przez ciężko pracujących ochotników,
 poświęcających  mnóstwo swojego wolnego czasu. Wiele jeszcze zostało do
 zrobienia. Jeżeli możesz pomóc, nie zastanawiaj się  i~przyłącz się  do nas.
-Patrz: \url{http://tug.org/texlive/contribute.html}.
+Patrz: \url{https://tug.org/texlive/contribute.html}.
 
 Prosimy o~przesyłanie poprawek, sugestii i~uzupełnień oraz deklaracji
 pomocy w~opracowywaniu kolejnych edycji pod adres: 
 \begin{quote}
 \email{tex-live@tug.org}\\
-\url{http://tug.org/texlive}
+\url{https://tug.org/texlive}
 \end{quote}
 
 \medskip
 \noindent \textsl{Przyjemnego \TeX-owania!}
 
-%Uaktualnienia, ogłoszenia i~wskazówki będą dostępne na stronie
-%\url{http://tug.org/texlive.html}.
-
 \end{document}
 
-- 
cgit v1.2.3

